Franchise yatırımcı reklam bütçesi geçen ayın harcamasından ya da başvuru başı maliyetten değil, açılmak istenen şube sayısından, bir şubenin merkeze bıraktığı ilk yıl katkısından ve görüşmeden açılışa kadar olan dönüşüm oranlarından geriye doğru hesaplanır. Franchise bütçesinin birimi başvuru değil açılan şubedir. Doğru bütçe başvuru başı maliyeti düşük tutan değil, açılan şube başına maliyeti şubenin merkeze bıraktığı katkının makul bir payında tutan bütçedir. Bu hesaba şube sahiplerinin reklam katkı fonu girmez. Uzun satış döngüsü yüzünden bütçe o ayın sözleşmesine değil, gerçekleşen görüşme başına tavana bakılarak yönetilir.
Franchise markalarında yatırımcı kazanımı için bütçe, kanal ve ölçüm planı kuruyorum. İzmir merkezli premium bir kahve ve fırın zincirinde on dört ayda 17 franchise sözleşmesi imzalandı ve 13 yeni şube açıldı. Reklam katkı fonundan giden para dahil sözleşme başına yatırımcı pazarlaması 860 bin TL’den yaklaşık 298 bin TL’ye indi ve açılan şube başına maliyet yaklaşık 389 bin TL oldu. Yalnızca merkezin kendi bütçesiyle aynı iki rakam yaklaşık 270 ve 352 bin TL. Yeni bir şube ilk yılında merkeze yaklaşık 3,3 milyon TL bırakıyor. Hesabın bütün ayrıntısı franchise zinciri vaka analizinde duruyor. Bu yazıda o hesabı başka bir markaya nasıl taşıyacağınızı anlatıyorum.
Çünkü başvuru başı maliyet franchise satışının hiçbir aşamasıyla doğrudan bağlantılı değildir. Vakadaki zincirde başlangıçta ayda 412 tekil başvuru geliyordu ve başvuru başına maliyet düşük görünüyordu. Ama aynı ayda yalnızca 9 keşif görüşmesi yapılıyordu ve görüşme başına fiili maliyet 47.778 TL’ydi. Başvuruların üçte biri kapalı bölgelerden, yüzde 14’ü iş arayanlardan geliyordu. Başvuru başı maliyeti düşüren her karar bu kişileri daha ucuza topluyordu.
Bütçe sorusunun doğru hali şu. Bir şube açmak için kaç görüşme gerekiyor ve bir görüşmeye en fazla ne kadar harcanabilir?
Giriş bedeli ile ilk yılın royalty gelirinin toplamı olarak. Yatırımcının şubeye yaptığı toplam yatırım merkezin geliri değildir. Vakadaki zincirde 12 ile 15 milyon TL arasındaki bu rakam eski sunumlarda franchise ile yaratılan yatırım hacmi başlığıyla büyük puntolarla yer alıyordu ve yönetim kurulu bazen bunu merkezin büyümesi gibi okuyordu. Rapordan tamamen çıkarıldı.
| Kalem | Hesap | Vakadaki değer |
|---|---|---|
| Giriş bedeli | 2026 giriş bedeli, yarısı imzada yarısı açılışta | 2,1 milyon TL |
| İlk yıl royalty | İlk yıl ortalama aylık ciro 1,7 milyon TL × yüzde 6 × 12 ay | Yaklaşık 1,22 milyon TL |
| Reklam katkı payı | Cironun yüzde 2’si | Hesaba girmez |
| İlk yıl katkısı | Giriş bedeli ile ilk yıl royalty toplamı | Yaklaşık 3,3 milyon TL |
Bu rakam bir tahmindir. Dönem içinde açılan şubelerin çoğu henüz ilk yılını doldurmadı ve hesap yeni şubelerin ilk yıl ortalama cirosunun 1,7 milyon TL olacağı beklentisine dayanıyor. Royalty şube açılıp satış yapmaya başladığında gelir. Bu yüzden imzalanmış ama açılmamış bir sözleşme, giriş bedelinin yarısı dışında merkeze henüz bir şey bırakmamıştır.
Çünkü o para şubelerin reklamı için toplanır. Vakadaki zincirde fon ayda yaklaşık 713 bin TL topluyordu ve bunun 120 bin TL’si, yani yüzde 16,8’i, fiilen yatırımcı arayan reklamlara gidiyordu. Bu reklamların bir kısmı mevcut şubelerin hemen yanındaki mahalleleri hedefliyordu. Eylül 2025’teki danışma kurulu toplantısında Bornova şubesinin sahibi, kendi mahallesinin 900 metre ötesini hedefleyen bir yatırımcı reklamını masaya koydu ve sorusu kısaydı. Benim paramla benim mahalleme rakip mi arıyorsunuz?
Sözleşmenin hukuki yorumu avukatların işiydi. Bizim gördüğümüz ticari bir riskti, çünkü yeni yatırımcı karar vermeden önce mutlaka birkaç şube sahibiyle konuşur. Ekim 2025’te fondan yatırımcı reklamına giden para sıfırlandı, fonun yüzde 60’ı şube bazlı yerel reklamlara, yüzde 40’ı ulusal marka reklamlarına ayrıldı ve yatırımcı reklamları her şubenin 3 kilometre çevresinden çıkarıldı. Bunun merkeze bir bedeli oldu. Fiili yatırımcı bütçesi ayda 430 bin TL’den 310 ile 345 bin TL bandına indi. Ama sonraki aylarda şube sahipleri franchise sorularını merkeze yönlendirmeye başladı ve on dört ayda imzalanan 17 sözleşmenin 4’ü bu yolla geldi. Çok şubeli markalarda reklam bütçesinin nasıl paylaştırılacağını ayrı bir yazıda ele alıyorum.
Şubenin ilk yıl katkısının bir payı olarak. Marka bu katkının ne kadarını yeni şube kazanmak için harcamaya razı olduğuna karar verir ve bu pay açılış başına pazarlama tavanı olur. Tavan sonra sözleşmeden açılışa ve görüşmeden sözleşmeye geçiş oranlarıyla görüşme başına tavana çevrilir.
| Adım | Hesap | Vakadaki rakamlarla |
|---|---|---|
| Açılış başına tavan | İlk yıl katkısı × yüzde 15 | 3,3 milyon TL × yüzde 15, 495 bin TL |
| Gerçekleşen açılış başına maliyet | Fon dahil fiili harcama ÷ açılan şube | Yaklaşık 389 bin TL, tavanın altında |
| Aynı maliyet, yalnızca merkez bütçesiyle | Merkez bütçesi ÷ açılan şube | Yaklaşık 352 bin TL |
| Sözleşme başına tavan | Açılış tavanı × yüzde 85 sözleşmeden açılışa geçiş | Yaklaşık 421 bin TL |
| Görüşme başına tavan | Sözleşme tavanı × yüzde 8,8 görüşmeden sözleşmeye geçiş | Yaklaşık 37 bin TL |
| Gerçekleşen görüşme başına maliyet | Fiili pazarlama ÷ gerçekleşen görüşme | Son dönemde 10.323 TL |
Yüzde 15 ve yüzde 85 benim başlangıç için kullandığım oranlar, markanın nakit durumu ve büyüme hedefi bunları değiştirir. Yüzde 8,8 ise vakadaki olgunlaşmış görüşme grubunun gerçek oranı. Tablonun söylediği şey, son dönemde görüşme başına maliyetin tavanın çok altında kaldığıdır. Bu durumda bütçe artırılabilir, ama ancak satış ekibi ek görüşmeleri aynı kaliteyle karşılayabiliyorsa. Rehberde aynı hesabı yuvarlak girdilerle ayda bir şube açmak isteyen bir marka için de gösterdim.
Bu ayın bütçesinin sözleşmeye etkisi aylar sonra görünür. Vakadaki zincirde aşamalar arasındaki süreler şöyleydi.
| Aşamalar arası süre | Medyan | Yüzde 90’ı bu süre içinde |
|---|---|---|
| Başvurudan keşif görüşmesine | 6 gün | 19 gün |
| Keşif görüşmesinden sözleşmeye | 74 gün | 161 gün |
| Sözleşmeden açılışa, önce lokasyon kuralıyla | 121 gün | 150 gün |
Bu tablo yönetim kuruluna da gösterildi, çünkü franchise pazarlamasında sabırsızlık en pahalı hatadır. Bu ay yapılan bir reklam değişikliğinin sözleşmeye etkisi iki ile beş ay, açılışa etkisi altı ile dokuz ay sonra görülüyor. Bu yüzden aylık raporun ana satırı sözleşme değil gerçekleşen görüşme oldu. Görüşmeden sözleşmeye oran da aynı ayın rakamlarıyla değil, görüşme grupları 180 gün izlenerek okundu. Bu okumayla oran yüzde 5,6’dan yüzde 8,8’e çıktı.
Açılmayan her sözleşme harcanmış bir bütçedir. Vakadaki zincirde çalışmaya başladığımızda imzalanmış ama açılmamış altı sözleşme vardı ve en eskisi on bir aydır bekliyordu. Altısında da sıra aynıydı. Önce sözleşme imzalanmış, sonra lokasyon aranmaya başlanmıştı. Bu altı sözleşmeden dördü açılışa taşındı, ikisi caydı ve giriş bedelinin iadesi üzerine haftalar süren yazışmalar yapıldı.
Kasım 2025’ten itibaren sıra tersine çevrildi. Önce lokasyon, sonra imza. Ciddi aday keşif görüşmesinden sonra bir ön protokol imzalıyor ve 150 bin TL bölge rezervasyon bedeli ödüyor. Bu bedel 90 gün boyunca o bölgede öncelik tanıyor ve lokasyon onaylanmazsa iade ediliyor. İmzadan açılışa medyan süre 225 günden 121 güne indi ve Kasım sonrası imzalanan sözleşmelerin hiçbirinde cayma olmadı. Bu sıralamanın bir bedeli de oldu, ön protokolden sözleşmeye geçiş eski düzendeki imza hızından yavaştı. Franchise sözleşmesi ile şube açılışının neden ayrı ölçülmesi gerektiğini ayrı bir yazıda anlatıyorum.
Görüşme başına tavanın uygun yatırımcıdan görüşmeye geçiş oranıyla çarpımı. Bu eşik, satış ekibinin görüşmeleri beklemeden reklamın gidişatını haftalık olarak okumasını sağlar. Aşağıdaki tablo aynı katkı ve aynı yüzde 15 payla iki dönemin oranlarını karşılaştırıyor.
| Dönem | Görüşmeden sözleşmeye | Görüşme başına tavan | Uygun yatırımcıdan görüşmeye | Uygun yatırımcı başına tavan | Gerçekleşen uygun yatırımcı başına |
|---|---|---|---|---|---|
| Başlangıç | Yüzde 5,6 | Yaklaşık 23,6 bin TL | 17 uygundan 9 görüşme | Yaklaşık 12,5 bin TL | Yaklaşık 25,3 bin TL |
| Son dönem | Yüzde 8,8 | Yaklaşık 37 bin TL | 48 uygundan 31 görüşme | Yaklaşık 23,9 bin TL | Yaklaşık 6,7 bin TL |
Başlangıçta uygun yatırımcı başına maliyet eşiğin iki katıydı, yani bütçe ne kadar artırılsa da şube başına maliyet katkının makul payını aşacaktı. Son dönemde maliyet eşiğin üçte birinin altına indi. Değişen bütçe değildi, gelen adayın kalitesiydi.
Kanal başına gerçekleşen görüşmeye ve sözleşmeye göre. Vakadaki zincirde merkez bütçesi neredeyse aynı kaldı, ama paranın yeri değişti. Google’a ayrılan pay kademeli olarak arttı, çünkü arama yapan kişi zaten bir kahve dükkanı açmayı düşünüyordu ve uygun yatırımcıya dönüşme oranı Meta’dan yüksekti.
| Aylık, bin TL | Başlangıç | Ocak ile Mart 2026 | Temmuz ve Ağustos 2026 |
|---|---|---|---|
| Meta yatırımcı reklamları | 190 | 164 | 176 |
| Google yatırımcı aramaları | 70 | 112 | 118 |
| Bayilik platformu üyelikleri | 50 | 26 | 26 |
| Fuar ve testler | 0 | 27 | 0 |
| Reklam katkı fonundan gelen | 120 | 0 | 0 |
| Fiili yatırımcı pazarlaması | 430 | 329 | 320 |
Sözleşmelerin ilk temas kanalı da bütçe kadar önemliydi. 17 sözleşmenin 8’i Google ve Meta’dan, 4’ü şube müşterilerinden, 4’ü mevcut şube sahiplerinin önerisinden, 1’i bayilik platformundan geldi. Bu tablo ücretli reklamın yalnızca sekiz sözleşme getirdiği ve kısılabileceği şeklinde okunmamalı. Şube müşterilerinden ve şube sahiplerinin önerisiyle gelen adayların çoğu da karar sürecinde markanın yatırımcı içeriklerini görmüştü. Kanallar arası dağılımın genel ilkelerini reklam bütçesi kanal dağıtımı yazısında anlattım.
Önce bir şubenin merkeze bıraktığı ilk yıl katkısını giriş bedeli ve royalty üzerinden hesaplayın ve reklam katkı fonunu bu hesabın dışında tutun. Sonra açılış başına tavanı belirleyin ve geçmiş sözleşmelerinizden sözleşmeden açılışa, görüşmeden sözleşmeye geçiş oranlarını çıkarın. Ardından tavanı görüşme başına ve uygun yatırımcı başına eşiklere çevirin ve kanalları bu eşiklerle okuyun. Bütçeyi büyütmek bu hesabın son adımıdır. Başvuruların neden görüşmeye dönmediğini franchise reklamlarında başvuru ve görüşme yazısında, Google bütçesinin hangi sorgulara harcanacağını franchise Google Ads sorgu ayrımı yazısında anlatıyorum.
Kendi rakamlarınızla hesabı hizmet sayfasındaki şube maliyeti hesaplayıcısıyla yapabilirsiniz. Google tarafındaki çalışma biçimimi aynı sayfanın franchise markaları için Google Ads yönetimi bölümünde, bütçenin stratejideki yerini franchise pazarlaması rehberinde bulabilirsiniz.
Tek bir doğru rakam yok. Bütçe açılmak istenen şube sayısı, açılış başına tavan ve huni oranlarından hesaplanır. Vakadaki zincir merkezin kendi bütçesinden ayda 310 ile 345 bin TL arasında harcadı ve on dört ayda 13 şube açtı.
Tek başına hızlandırmaz. Vakadaki zincirde fiili yatırımcı bütçesi ayda 430 bin TL’den 320 bin TL’ye indi, ama imzalanan sözleşme önceki altı ayda 3 iken on dört ayda 17 oldu. Hız bütçeden değil, doğru adaydan, aynı gün yanıttan ve önce lokasyon kuralından geldi.
Bu sorunun hukuki cevabı franchise sözleşmesinin ifadesine bağlıdır ve bir avukatla konuşulmalı. Ticari cevabı ise açık. Şube sahipleri kendi paralarıyla kendilerine rakip arandığını düşündüğünde güven kaybolur ve yeni yatırımcının görüşmeden sonra aradığı şube sahibi markayı önermez.
İkisi de ölçülür ama karar açılan şube başına verilir. Vakadaki zincirde fondan giden para dahil sözleşme başına maliyet yaklaşık 298 bin TL, açılan şube başına yaklaşık 389 bin TL oldu. Yalnızca merkez bütçesiyle aynı iki rakam yaklaşık 270 ve 352 bin TL. Franchise pazarlamasında CAC’ın nasıl hesaplandığını ayrı bir yazıda ayrıntılı ele alıyorum.
Sözleşme ve açılış defteri, tahsilat kaydı ve kanal bazında harcama raporuyla. Ben her ay harcamayı, gerçekleşen görüşmeyi, imzayı ve açılışı aynı tabloya yazıyor, sonucu harcamanın yapıldığı aya değil adayların geldiği aya göre okuyorum. Fondan yatırımcı reklamına para gidip gitmediğini muhasebe kaydından ayrıca kontrol ediyorum.