Reklam ajansına yüzde mi, sabit ücret mi ödeneceği, harcamanın büyüklüğüne ve ajansın teşvikinin sizin kârınızla aynı yöne çekilip çekilmediğine bakılarak seçilir. Harcama yüzdesi, harcamayla birlikte iş yükünün de arttığı küçük ve orta hesaplarda adildir, ama harcama büyüdükçe pahalılaşır ve bütçe artırma önerisini ajansın kendi kazancına bağlar. Sabit ücret, bütçe önerisini ajansın kazancından ayırır ve büyük hesaplarda daha adildir, ama kapsam yazılı değilse iş eksik kalabilir. Çoğu işletme için en adil model, kapsama göre belirlenen sabit bir ücret ya da harcama arttıkça oranı düşen kademeli bir yüzdedir. Başarı payı eklenecekse ciroya değil, katkı payına ya da kâra bağlanmalıdır.
Ben Adem Demir, İstanbul merkezli bağımsız bir dijital büyüme stratejisti ve performans pazarlama danışmanıyım. 50 milyon TL’yi aşkın reklam bütçesi yönettim ve bu süre boyunca her ücret modelinin hesap kararlarını nasıl etkilediğini yakından gördüm. Ücret modeli yalnızca ne kadar ödediğinizi değil, ajansın hangi kararı vermeye eğilimli olduğunu da belirler. Uzman seçiminin bütün adımlarını dijital pazarlama uzmanı seçme rehberinde anlattım. Bu yazıda ücret modellerini teşvik, maliyet ve adalet açısından karşılaştırıyorum.
| Model | Nasıl işler? | Ajansın teşviki |
|---|---|---|
| Harcama yüzdesi | Aylık reklam harcamasının belli bir oranı | Harcamanın artması |
| Sabit aylık ücret | Kapsama göre belirlenen sabit tutar | Kapsamın verimli yürütülmesi |
| Kademeli yüzde | Harcama arttıkça düşen oran | Harcamanın artması, ama azalan bir hızla |
| Asgari ücret ve yüzde | Sabit bir taban ve tabanı aşan harcamada yüzde | Küçük hesapta tabanın, büyük hesapta harcamanın korunması |
| Sabit ücret ve başarı payı | Sabit tutara ek olarak hedefi aşan sonuçtan pay | Seçilen başarı ölçüsünün artması |
Tablonun son sütunu bu yazının asıl konusudur. Hangi model seçilirse seçilsin ajans, ücretini artıran sonuca doğru çekilir. Bu bir kötü niyet meselesi değil, teşvik meselesidir. Doğru model, bu çekimi sizin kârınızla aynı yöne getiren modeldir.
Yüzde modelinin avantajı, ücretin işin büyüklüğüyle birlikte otomatik olarak ayarlanmasıdır. Harcama arttıkça kampanya sayısı, test sayısı ve rapor ihtiyacı da artar ve ajans bu ek işin karşılığını alır. Küçük ve orta büyüklükteki hesaplarda bu denge çoğu zaman adildir.
Riski ise iki yönlüdür. Birincisi, harcama büyüdükçe iş yükü aynı hızla artmaz ama ücret artar. İkincisi, bütçe artırma önerisi ajansın kazancını doğrudan artırır. Ajans dürüst olsa bile bu öneriyi değerlendirirken önerinin hesabın verisinden mi, teşvikten mi geldiğini ayırmak zorlaşır. Bu yüzden yüzde modelinde her bütçe artışı önerisinin marjinal maliyet ve katkı verisiyle gerekçelendirilmesini isteyin.
Sabit ücretin avantajı, ajansın bütçe önerisinin kendi kazancından bağımsız olmasıdır. Sabit ücretle çalışan bir ajans bütçeyi azaltmayı önerdiğinde kaybetmez, artırmayı önerdiğinde kazanmaz. Bu da önerinin yalnızca hesabın verisine dayandığı anlamına gelir.
Riski ise kapsamın zamanla değişmesidir. Hesap büyüdükçe ve yeni kanallar açıldıkça ajansın iş yükü artar ama ücreti aynı kalır. Kapsam yazılı değilse ajans ya eksik çalışır ya da her ay ek ücret konuşulur. Bu yüzden sabit ücretli bir sözleşmede kapsam, kapsamın hangi durumda değişeceği ve ücretin nasıl güncelleneceği açıkça yazılmalıdır.
Modelleri karşılaştırmanın en kolay yolu, aynı hesabı farklı harcama seviyelerinde hesaplamaktır. Aşağıdaki tabloda oranlar ve tutarlar yalnızca yöntemi göstermek için seçilmiştir.
| Aylık harcama | Düz yüzde 15 | Kademeli yüzde | Sabit ücret |
|---|---|---|---|
| 50.000 TL | 7.500 TL | 7.500 TL | 20.000 TL |
| 200.000 TL | 30.000 TL | 25.000 TL | 30.000 TL |
| 800.000 TL | 120.000 TL | 70.000 TL | 45.000 TL |
Kademeli sütunda ilk 100.000 TL için yüzde 15, sonraki 400.000 TL için yüzde 10, 500.000 TL’nin üzeri için yüzde 5 uygulanmıştır. Sabit ücret sütununda ise kapsamın büyüyen harcamayla birlikte genişlediği kabul edilmiştir. Tablo üç şeyi gösterir. Küçük hesapta yüzde modeli daha ucuzdur. Orta hesapta modeller birbirine yaklaşır. Büyük hesapta düz yüzde modeli diğer iki modelin çok üzerine çıkar.
Başarı payı, işletmenin gerçekten kazandığını gösteren bir ölçüye bağlanmalıdır. En sık yapılan hata başarı payını ciroya ya da platformun raporladığı ROAS’a bağlamaktır.
| Başarı ölçüsü | Riski | Uygun mu? |
|---|---|---|
| Ciro | İndirimle ve kârsız satışla büyütülebilir | Önerilmez |
| Platform ROAS’ı | Marka trafiği ve atfetme farkıyla şişebilir | Önerilmez |
| Dönüşüm sayısı | Niteliksiz talep ya da düşük değerli satışla artabilir | Dikkatle |
| Katkı payı | Doğru maliyet verisi gerektirir | Uygun |
| Yeni müşteri sayısı ve maliyeti | Yeni ve mevcut müşteri ayrımı gerektirir | Uygun |
Başarı payı sözleşmesinde başlangıç değeri, sezon etkisinin nasıl hesaba katılacağı, iade ve iptallerin nasıl düşüleceği ve verinin hangi kayıttan alınacağı yazılmalıdır. Bu maddeler yazılmadan kurulan bir başarı payı, ilk tartışmalı ayda anlaşmazlığa döner.
| Durum | En adil model | Neden? |
|---|---|---|
| Küçük ve büyümekte olan hesap | Asgari ücret ve yüzde | Taban emeği korur, yüzde büyümeyle birlikte ayarlanır |
| Orta büyüklükte ve istikrarlı hesap | Sabit ücret ya da kademeli yüzde | Maliyet öngörülebilir, teşvik dengelidir |
| Büyük harcamalı hesap | Sabit ücret | Ücret iş yüküne bağlanır, bütçe kararı teşvikten ayrılır |
| Ölçümü güvenilir, kâr verisi olan işletme | Sabit ücret ve katkıya bağlı başarı payı | Teşvik işletmenin kârıyla aynı yöne çekilir |
| Kısa süreli kurulum ya da denetim | Proje ücreti | İş ve teslim baştan bellidir |
Dijital pazarlama sözleşmesinde bulunması gereken maddelerin tam listesini bu serinin sözleşme yazısında ele alıyorum.
Teklifleri aynı tabloda karşılaştırmanın bütün adımlarını ayrı bir yazıda anlatıyorum. Google Ads tarafında ücretin harcamaya göre nasıl değiştiğini ise bu serinin Google Ads yönetim ücreti yazısında hesaplarıyla gösterdim.
Ücreti kapsama göre belirliyorum. Kanal ve hesap sayısını, aylık reklam harcamasını, uygulamanın kimde olacağını ve raporlama sıklığını birlikte değerlendiriyor, ön görüşmeden sonra kapsamı, teslimleri ve ücreti yazılı olarak paylaşıyorum. E ticaret büyüme danışmanlığında aylık sabit ücretin yanında başarı payı modeli de kullanılabiliyor ve başarı payının hangi ölçüye bağlanacağı baştan yazılı olarak belirleniyor.
Bütçe önerilerimi her zaman marjinal maliyet ve katkı verisiyle gerekçelendiriyorum, çünkü bütçeyi kâr sınırına göre büyütmek performans pazarlamasının temelidir. Reklam harcaması doğrudan platforma, işletmenin hesabından ödeniyor ve bütün hesaplar markada kalıyor. Nasıl ilerlediğimi performans pazarlama danışmanlığı sayfasında anlattım.
Herkese uyan tek bir oran yoktur. Oran hesabın büyüklüğüne ve kapsama göre değişir ve harcama büyüdükçe düz yüzde modeli pahalılaşır. Oranın kendisinden çok, harcama arttığında ücretin nasıl değiştiğine ve karşılığında hangi işlerin yapıldığına bakın.
Küçük hesaplarda yüzde modeli genellikle daha ucuzdur, büyük hesaplarda ise sabit ücret. Orta büyüklükteki hesaplarda iki model birbirine yaklaşır. Karşılaştırmayı kendi harcama seviyeniz ve büyüme planınızla yapın.
Doğru ölçüye bağlanırsa ajansın teşvikini işletmenin kârıyla aynı yöne çeker. Yanlış ölçüye bağlanırsa, ciro ya da platform ROAS’ı gibi, ajansı kârsız ama ölçüyü büyüten kararlara yöneltir. Başarı payı her zaman sabit bir ücretin yanında ve katkı payı gibi bir ölçüye bağlı olmalıdır.
Değiştirilebilir, ama bunun koşulu sözleşmede yazılı olmalıdır. Harcama ya da kapsam belirli bir sınırı aştığında ücretin nasıl güncelleneceği baştan yazılırsa, model değişikliği tartışmasız yapılır.