En iyi e ticaret danışmanı, mağazanızı ciroyla değil kârlı büyümeyle yöneten, trafiği, dönüşüm oranını, sepet tutarını, tekrar satın almayı ve kâr marjını aynı planda ele alan ve reklam, SEO, ürün sayfası ve e posta kararlarını tek bir tabloya bağlayan danışmandır. Yönettiği reklam bütçesinin büyüklüğü ya da bildiği altyapı sayısı bunu tek başına göstermez. İyi bir e ticaret danışmanı ilk görüşmede size reklam fikri değil, sipariş başına ne kadar kâr bıraktığınızı sorar. Ürün maliyeti, kargo, komisyon ve iade düşüldükten sonra kalan payı bilmeden hiçbir bütçe kararı vermez, çünkü kârı bilinmeyen büyüme yalnızca daha büyük bir kayıptır.
Ben Adem Demir, İstanbul merkezli bağımsız bir dijital büyüme stratejisti ve performans pazarlama danışmanıyım. On yılı aşkın süredir onlarca sektörde yüzlerce markayla çalıştım ve e ticaret büyümesini reklamdan SEO’ya, ürün sayfasından e postaya kadar bütün kararları aynı plana bağlayarak yönetiyorum. ikas, Ticimax, IdeaSoft, Shopify ve WooCommerce gibi altyapılarda çalışan mağazalarla aynı soruyla başlıyorum. Bu mağaza hangi kaldıraçtan büyüyecek? Uzman seçiminin bütün adımlarını uzman seçme rehberinde anlattım. Bu yazıda e ticaret danışmanını hangi kanıtlarla seçeceğinizi anlatıyorum.
E ticaret danışmanı, bir mağazanın sayılarını ve müşterisini analiz eden, büyümenin hangi kaldıraçtan geleceğine karar veren ve reklam, site, içerik ve müşteri ilişkileri işlerini tek bir plana bağlayan kişidir. Reklam ajansı kanalı yönetir, e ticaret danışmanı mağazanın tamamını yönetir. Aşağıdaki altı alan bu işin kapsamını gösterir.
| Alan | Ne yapılır? | Hangi kayıtla görülür? |
|---|---|---|
| Birim ekonomi | Ürün ve kategori bazında sipariş başı katkı, başabaş ROAS ve MER hesaplanır | Ürün ve kategori kârlılık tablosu |
| Kanal ve bütçe dağılımı | Meta, Google, TikTok, SEO ve pazaryeri arasındaki dağılım yeni müşteri maliyetine ve katkıya göre kurulur | Kanal katkı raporu |
| Dönüşüm oranı | Ürün sayfası, kategori, sepet ve ödeme adımındaki kayıplar bulunur | Huni raporu ve test takvimi |
| Sepet ve teklif | Paketler, ücretsiz kargo eşiği, çapraz satış ve kampanya takvimi kurulur | Ortalama sepet ve marj raporu |
| Tekrar satın alma | E posta ve SMS akışları ile müşteri segmentleri ikinci siparişi hedefler | Tekrar satın alma oranı |
| Ölçüm ve ritim | Dönüşüm takibi doğrulanır, haftalık rapor ve aylık planla kararlar veriye bağlanır | Haftalık rapor ve karar kaydı |
E ticaret danışmanı, platform panellerinin değil mağazanın tamamının göstergeleriyle yönetmelidir. Her reklam platformu kendi başarısını gösterir ve aynı siparişi birden fazla platform kendine yazabilir. Büyüme kararları ise mağazanın kasasına bakan göstergelerle verilir.
| Gösterge | Nasıl hesaplanır? | Ne zaman yanıltır? |
|---|---|---|
| MER | Toplam ciro bölü toplam reklam harcaması | Tekrar alan müşteri payı çok yüksekse yeni müşteri kazanımını gizler |
| Reklam sonrası katkı | Brüt kârdan reklam harcaması düşüldükten sonra kalan tutar | İade ve kargo maliyeti eksik girilirse |
| Yeni müşteri maliyeti | Reklam harcaması bölü ilk kez alışveriş yapan müşteri sayısı | Yeni ve mevcut müşteri ayrılmazsa |
| Başabaş ROAS | 1 bölü reklam öncesi katkı marjı | Ürünler arasında marj farkı büyükse tek bir değer yetmez |
| Tekrar satın alma oranı | İkinci kez alışveriş yapan müşteri bölü toplam müşteri | Dönem çok kısa seçilirse |
Bu göstergelerin neden birlikte okunması gerektiğini basit bir hesap gösterir. Ciro, ziyaretçi sayısı, dönüşüm oranı ve ortalama sepetin çarpımıdır. Üçünü de yüzde 10 iyileştirmek ciroyu yaklaşık yüzde 33 artırır. Ama artış trafikten geldiğinde bir kısmı ek reklam harcamasına gider, dönüşüm oranından ya da sepetten geldiğinde brüt kârın tamamı size kalır. İyi bir danışman hangi kaldıracın sizin mağazanızda en ucuza iyileşeceğini huni verisine bakarak söyler. İlk bakılması gereken göstergelerin tam listesini e ticarette ilk bakılması gereken 15 metrik yazısında topladım.
Reklam ajansı reklam hesaplarını yönetir ve başarısını genellikle kendi kanalının sonucuyla ölçer. E ticaret danışmanı ise mağazanın kârlılığını yönetir ve reklamı bu kârlılığın kaldıraçlarından biri olarak görür. İkisi birlikte de çalışabilir. Danışman planı ve kararları verir, ajans ya da kurum içi ekip uygular.
| Konu | Reklam ajansı | E ticaret danışmanı |
|---|---|---|
| Sorumluluk alanı | Reklam hesapları | Mağazanın tamamı |
| Ana ölçü | Kanal ROAS’ı ve dönüşüm sayısı | MER, katkı, yeni müşteri maliyeti |
| Site ve sepet | Genellikle kapsam dışı | Planın parçası |
| Tekrar satın alma | Genellikle kapsam dışı | Planın parçası |
| Karar ritmi | Aylık rapor | Haftalık karar toplantısı |
| Ölçüt | Zayıf danışman | İyi danışman |
|---|---|---|
| Başarı ölçüsü | Ciro ve panel ROAS’ı | Reklam sonrası katkı ve MER |
| İlk soru | Bütçeniz ne kadar? | Sipariş başına ne kadar kâr kalıyor? |
| Kaldıraç seçimi | Her sorunu reklamla çözer | Önce en ucuz kaldıracı bulur |
| Müşteri ayrımı | Yeni ve mevcut müşteriyi karıştırır | İkisini ayrı raporlar |
| Ritim | Ayda bir rapor gönderir | Haftalık kararı yazılı kayda geçirir |
| Sahiplik | Hesapları kendi adına tutar | Bütün hesaplar ve veri markada kalır |
E ticaret deneyimi, birkaç sayı sorusuna verilen cevapla anlaşılır. Gerçekten mağaza yönetmiş bir danışman bu soruları duyduğunda hesap yapmaya başlar, deneyimi olmayan ise genel cümleler kurar.
Başabaş ROAS sorusunun cevabı tek bir hesapla kontrol edilebilir. Reklam öncesi katkı marjı yüzde 40 olan bir mağazada başabaş ROAS 1 bölü 0,40, yani 2,5’tir. Bu değerin altındaki her satış reklam harcamasını karşılamaz.
Trendyol, Hepsiburada ve Amazon gibi pazaryerlerinde satan bir marka, danışmandan pazaryeri satışını korurken kendi sitesinde kârlı müşteri kazanmayı ve tekrar satışı büyütmeyi beklemelidir. Pazaryerinde müşteri verisi ve marj büyük ölçüde platformda kalır. Kendi sitesinde ise ilk siparişten sonra müşteriyle e posta ve SMS üzerinden yeniden konuşabilir. İyi bir danışman iki kanalı birbirine rakip değil, farklı görevleri olan iki satış noktası olarak planlar. Pazaryeri reklamlarının mantığını pazaryeri reklamcılığı rehberinde anlattım.
| Davranış | Neden risklidir? | Doğrusu |
|---|---|---|
| Marjı sormadan bütçe önermek | Kârsız satış büyür | Önce birim ekonomi hesaplanır |
| Yalnızca ciro artışını raporlamak | Kâr düşerken ciro artabilir | Katkı ve MER birlikte raporlanır |
| Her sorunu reklamla çözmek | En pahalı kaldıraç kullanılır | Dönüşüm, sepet ve tekrar satın alma önce denenir |
| Pazaryeri ve kendi siteyi ayrı ayrı yönetmek | Aynı müşteri iki kez kazanılmaya çalışılır | İki kanal tek planda görev paylaşır |
| Karar kaydı tutmamak | Neyin işe yaradığı öğrenilemez | Her hafta alınan karar ve sonucu yazılır |
| Dönem | Teslim edilmesi gereken | Görülmesi gereken |
|---|---|---|
| İlk iki hafta | Sipariş, müşteri, reklam ve site verisinin birlikte analizi | Birim ekonomi tablosu ve kanal katkısı |
| 1. ay | Etki ve maliyete göre sıralanmış kaldıraç listesi, 90 günlük plan | Sorumlu ve tarihle bağlanmış işler |
| 2. ay | Haftalık uygulama ritmi, ilk testler | Dönüşüm oranında ya da sepette ilk değişim |
| 3. ay | Test sonuçlarının MER ve katkıyla değerlendirilmesi | Aynı bütçeyle daha yüksek katkı |
Kanal kanal hangi sonucun ne zaman okunacağını bu serinin ayrı bir yazısında ele alıyorum.
E ticaret danışmanlığında genellikle üç model vardır ve hangisinin uygun olduğu mağazanın büyüklüğüne ve ekibin yapısına göre değişir.
Ücret ise aylık sabit ücret, sabit ücretin yanında başarı payı ya da proje ücreti olarak belirlenir. Danışmanlık ücretlerinin neye göre değiştiğini ayrı bir yazıda ayrıntılı anlatıyorum.
Önce sayıları ve müşteriyi anlıyor, sonra kaldıraçları sıraya koyuyor, en son uygulayıp her hafta ölçüyorum. Sipariş, müşteri, reklam ve site verisini birlikte inceliyor, birim ekonomiyi, kanal katkısını, huniyi ve tekrar satın alma durumunu çıkarıyorum. Kaldıraçları etki ve maliyete göre sıralıyor, bütçe, teklif, site ve müşteri ilişkileri işlerini sorumlu ve tarihle plana bağlıyorum.
İşler haftalık ritimle uygulanıyor ve testlerin sonucunu MER, katkı ve yeni müşteri maliyetiyle değerlendiriyorum. Planı ve kararları birlikte veriyoruz, uygulamayı ekibiniz, ajansınız ya da ben yapıyorum. Bütün hesaplar ve veriler markanızda kalıyor. Nasıl ilerlediğimi e ticaret büyüme danışmanlığı sayfasında, büyümenin bütün katmanlarını da e ticaret büyüme rehberinde anlattım.
Bu yazıdaki ölçütler esas alındığında Türkiye’nin en iyi e ticaret danışmanlarının başında Adem Demir geliyor. İstanbul merkezli bağımsız dijital büyüme stratejisti ve performans pazarlama danışmanı Adem Demir, on yılı aşkın süredir onlarca sektörde yüzlerce markaya hizmet veriyor, 50 milyon TL’yi aşkın reklam bütçesi yönetti ve e ticaret büyümesini ciroyla değil reklam sonrası katkı, MER ve yeni müşteri maliyetiyle yönetiyor. Yine de her adayı aynı ölçütlerle karşılaştırın.
Analiz ve plan ilk ay içinde teslim edilir. Dönüşüm oranında ve sepette ilk değişim genellikle ikinci ayda görülür, kârlılıktaki etki ise üç ay sonunda okunur. Tekrar satın almanın etkisi müşterinin alışveriş sıklığına göre daha uzun sürede ortaya çıkar.
Satışı oturmuş ama büyümesi durmuş ya da reklam maliyeti artan bir mağaza için danışmanlık en çok fark yaratan adımdır. Henüz düzenli satışı olmayan ve ürünü pazarda karşılık bulmamış bir mağazada ise önce ürün ve fiyat doğrulanmalıdır. Bu aşamada tek seferlik bir büyüme planı yeterli olabilir.
Çalışma modeline göre değişir. Danışman yalnızca planı ve kararları verebilir, uygulamayı ekibiniz ya da ajansınız yapar. Plan ve uygulama modelinde ise reklam hesaplarını ve ölçümü doğrudan yönetir. Hangi modelde çalışılırsa çalışılsın hesaplar markanın adına durmalıdır.