Freelance bir dijital pazarlama uzmanıyla çalışmak, beş güvence baştan sağlandığında güvenlidir. Reklam, analitik ve sosyal medya hesapları sizin adınıza açılır ve uzman yalnızca yetkili kullanıcı olarak eklenir. Kapsam, ücret ve teslimler yazılı bir sözleşmeye bağlanır. Uzman yasal olarak fatura ya da serbest meslek makbuzu düzenleyebilir. Her önemli karar yazılı kayda geçer. Uzmanın ulaşılamadığı dönemlerde hesaba kimin bakacağı bellidir. Freelance çalışmanın riski uzmanın bağımsız olmasından değil, bu güvencelerin konuşulmadan işe başlanmasından doğar. Hesapları kendi adına açan, sözleşme yapmayan ve kayıt tutmayan bir freelance uzmanla yollar ayrıldığında geçmiş veri, öğrenilmiş sinyaller ve aylarca yapılan iş birlikte gider.
Ben Adem Demir, İstanbul merkezli bağımsız bir dijital büyüme stratejisti ve performans pazarlama danışmanıyım. Bağımsız çalışıyorum ve masama gelen markaların önemli bir kısmı daha önce freelance bir uzmanla çalışmıştı. Bu markalarda en sık karşılaştığım tablo, işi iyi yapmış ama hesapları kendi adına açmış bir uzmanın ardından sıfırdan kurulmak zorunda kalan bir reklam hesabıydı. Uzman seçiminin bütün adımlarını dijital pazarlama uzmanı seçme rehberinde anlattım. Bu yazıda freelance bir uzmanla güvenli çalışmanın koşullarını tek tek anlatıyorum.
Freelance dijital pazarlama uzmanı, bir şirkete bağlı çalışmadan, proje ya da aylık anlaşmayla birden fazla işletmeye hizmet veren kişidir. Bu tanımın içinde çok farklı profiller vardır. Bir kişi yalnızca sosyal medya paylaşımı hazırlar, bir başkası reklam hesabı yönetir, bir başkası on yılı aşkın deneyimle strateji ve ölçüm kurar. Bu yüzden freelance kelimesi bir kalite işareti değil, yalnızca bir çalışma biçimidir.
| Profil | Genellikle ne yapar? | Neye dikkat edilmeli? |
|---|---|---|
| Görev bazlı freelance | Tek bir işi yapar, kampanya kurulumu, tasarım ya da içerik | İşin hangi plana bağlı olduğu |
| Kanal uzmanı freelance | Tek bir reklam kanalını ya da SEO’yu yönetir | Ölçüm bilgisi ve hesap sahipliği |
| Bağımsız danışman | Strateji, ölçüm ve birden fazla kanalı tek planda yönetir | Kapasite ve haftalık süre |
Freelance bir uzmanla çalışmanın en büyük avantajı, işi yapan kişiyle doğrudan çalışmanızdır. Arada hesap yöneticisi, satış ekibi ya da genel gider katmanı yoktur. Bu da genellikle aynı kıdemdeki ajans hizmetinden daha uygun bir maliyet ve daha hızlı bir iletişim demektir.
Uzman, ajans ve danışman arasındaki seçimin hangi durumlarda hangi yöne döndüğünü ayrı bir yazıda ayrıntılı ele aldım.
Freelance çalışmanın riskleri, tek bir kişiye bağlı olmaktan ve yazılı düzen eksikliğinden doğar. Bu risklerin her biri baştan alınacak bir önlemle büyük ölçüde kapanır.
| Risk | Ne olur? | Nasıl önlenir? |
|---|---|---|
| Hesapların uzmanın adına olması | Ayrılıkta geçmiş veri ve öğrenilmiş sinyaller kaybolur | Bütün hesaplar işletmenin adına açılır |
| Sözleşme olmaması | Kapsam, teslim ve çıkış koşulu tartışmaya açık kalır | Yazılı sözleşme ve kapsam listesi |
| Kapasite sorunu | Uzman çok fazla hesap aldığında sizin hesabınız ihmal edilir | Haftalık süre ve iletişim saatleri yazılır |
| Ulaşılamama | Tatil ya da hastalıkta hesaba kimse bakmaz | Yedek kişi ve otomatik kurallar baştan belirlenir |
| Kayıt eksikliği | Neyin neden yapıldığı öğrenilemez | Her önemli değişiklik yazılı kayda geçer |
| Veri güvenliği | Müşteri verisi kontrolsüz paylaşılır | Erişim yetkisi gerektiği kadar verilir, gizlilik maddesi yazılır |
Bütün hesaplar her zaman işletmenin adına açılmalıdır. Google Ads, Meta işletme portföyü, TikTok Business Center, Google Analytics, Search Console ve etiket yöneticisi işletmenin e posta adresiyle açılır, ödeme işletmenin kartından ya da faturasından yapılır. Freelance uzman bu hesaplara yetkili kullanıcı ya da ortak olarak eklenir.
Bu kural, freelance çalışmanın en önemli güvencesidir. Çalışma bittiğinde uzmanın erişimi kaldırılır ve hesap, geçmiş veri, hedef kitleler ve dönüşüm ayarlarıyla birlikte sizde kalır. Reklam hesabının kimin adına durması gerektiğini ve devirde nelere dikkat edileceğini ayrı bir yazıda anlatıyorum.
Freelance bir uzmanla yapılan sözleşme kısa olabilir, ama şu maddeleri mutlaka içermelidir.
Sözleşmede bulunması gereken bütün maddeleri ayrı bir yazıda ayrıntılı ele alıyorum.
Freelance bir uzmanın kanıtı, bir ajansın kanıtıyla aynı şekilde doğrulanır. Sizinkine benzer bir işte başlangıç ve sonuç halini aynı ölçüyle gösteren tarihli kayıt istenir ve mümkünse bu işin müşterisiyle kısa bir referans görüşmesi yapılır. Freelance uzmanlarda sık görülen bir durum, gösterilen işin bir ajansta ekip içinde yapılmış olmasıdır. Bu bir sorun değildir, ama uzmanın o işte tam olarak hangi kısmı yaptığını sormanız gerekir. Referansların ve vaka anlatımlarının nasıl doğrulanacağını bu serinin ayrı bir yazısında anlatıyorum.
Kesebilmelidir. Türkiye’de freelance çalışan bir uzman şahıs şirketi üzerinden fatura ya da serbest meslek kazancı için serbest meslek makbuzu düzenleyebilir. Belgesiz ödeme hem işletme hem uzman için vergi riski yaratır ve bir anlaşmazlıkta ödemenin ispatını zorlaştırır. İlk görüşmede hangi belgeyle çalıştığını sorun. Konunun ayrıntısı için mali müşavirinizin görüşünü alın.
Freelance uzman, işin büyük kısmının üretim olduğu ve aynı anda birçok kişinin çalışması gerektiği durumlarda doğru seçim değildir. Her hafta çok sayıda video ve görsel gerekiyorsa, reklam, sosyal medya yönetimi, içerik ve PR aynı anda yürütülecekse ya da birden fazla ülkede kampanya yönetilecekse tek bir kişinin kapasitesi yetmez. Bu durumlarda ajans ya da bağımsız bir danışmanın yönettiği karma bir model daha doğrudur.
Bağımsız bir danışman ve uçtan uca proje ortağı olarak çalışıyorum ve bu yazıdaki güvencelerin hepsini kendi işimde uyguluyorum. Bütün hesaplar markanın adına açılıyor, ben yetkili kullanıcı olarak ekleniyorum. Kapsamı, teslimleri ve kapsam dışında kalan işleri teklifte kalem kalem yazıyor, her önemli kararı kayda geçiriyorum. Çalışma bittiğinde marka, hesapları, verisi ve bütün kayıtlarıyla devam edebiliyor.
On yılı aşkın süredir onlarca sektörde yüzlerce markaya dijital büyüme stratejisinden performans pazarlama danışmanlığına, proje geliştirmeden dijital dönüşüme kadar hizmet veriyorum. Hesap denetimi, stratejik danışmanlık ya da uygulamalı yönetim olarak çalışıyorum. Nasıl ilerlediğimi performans pazarlama danışmanlığı sayfasında, beni daha yakından tanımak isterseniz Adem Demir kimdir sayfasında bulabilirsiniz.
Freelance platformları, LinkedIn, sektör toplulukları ve tanıdık önerileri en sık kullanılan yollardır. Hangi yoldan bulursanız bulun adayı aynı ölçütlerle değerlendirin. Sizinkine benzer bir işte tarihli sonuç kaydı, hesap sahipliği anlayışı, yazılı sözleşme ve belgeli ödeme.
Aynı kıdem ve aynı kapsam için freelance uzman genellikle daha uygun maliyetlidir, çünkü ajansın genel gider ve hesap yönetimi katmanı yoktur. Ama yoğun kreatif üretim gereken işlerde ajansın üretim ekibi bu farkı kapatabilir. Karşılaştırmayı her zaman aynı kapsamla yapın.
Yapılmalı. Üç aylık, hedefi, ölçüsü ve çıkış koşulu yazılı bir başlangıç dönemi iki tarafı da korur. İlk ayın ölçüm kurulumu ve denetimle geçeceğini, sonucun ikinci ve üçüncü ayda okunacağını baştan konuşun.
Verilmemeli. Reklam, analitik ve sosyal medya platformlarının hepsi kişiye özel kullanıcı yetkisi verme imkânı sunar. Uzmanı kendi kullanıcısıyla ve gerektiği kadar yetkiyle ekleyin, çalışma bittiğinde yetkiyi kaldırın.