Otel reklam bütçesi geçen yılın rakamına yüzde ekleyerek değil, hedeften geriye doğru hesaplanır. Önce hangi tarihlerde, hangi pazardan kaç ek oda gecesi satmak istediğinizi, sonra bir doğrudan rezervasyon için en fazla ne kadar pazarlama maliyetine razı olduğunuzu yazarsınız. Bütçe bu iki rakamın çarpımından çıkar, misafirin rezervasyon takvimine göre aylara yayılır ve doluluk yükseldikçe boş gecelere kaydırılır. Bu sırayla kurulan bütçe hem savunulabilir hem de yıl içinde neye göre değişeceği bellidir.
Otellerle bütçe konuşmaları çoğu zaman ters taraftan başlar. Geçen yıl şu kadar harcadık, bu yıl biraz artıralım. Oysa geçen yılın bütçesi yanlış kanala, yanlış aya ya da zaten dolu tarihlere gitmiş olabilir. Akdeniz kıyısındaki 96 odalı bir otelde medya bütçesini yalnızca yüzde 25 artırırken doğrudan oda gelirini 2,74 katına çıkarmamızın önemli bir kısmı, bütçenin nereye ve ne zaman harcandığını değiştirmekti. Bu yazıda o planlamanın yöntemini ve varsayımları açık bir örnek senaryoyu paylaşıyorum.
Bütçeyi hesaplamak için üç rakama ihtiyacınız var.
Kabul edilebilir maliyeti belirlerken başabaş noktasını tavan, hedefi ise bunun altında bir değer olarak almayı öneriyorum. Doğrudan kanal OTA ile aynı maliyete geliyorsa otel yalnızca kanal değiştirmiş olur, kazanmaz. Doğrudan bir rezervasyonun nasıl maliyetlendirileceğini otellerde rezervasyon başına pazarlama maliyeti yazısında ayrıntılı anlattım. Bütçe planı o hesabın geleceğe dönük versiyonudur.
Yöntemi somutlaştırmak için 60 odalı bir otel üzerinden örnek bir hesap kuralım. Rakamlar örnektir, kendi otelinizin verisiyle değiştirmeniz gerekir. Önemli olan her varsayımın yazılı olması, böylece yıl içinde hangisinin tutmadığını görebilirsiniz.
| Varsayım | Örnek değer | Nereden gelir? |
|---|---|---|
| Hedef ek doğrudan oda gecesi, mayıs ile eylül | 1.200 gece | Geçen yılın boş geceleri ve satılabilir kapasite |
| Doğrudan misafirin ortalama kalışı | 5 gece | PMS, doğrudan kanal |
| Gerekli gerçekleşen rezervasyon | 240 | 1.200 bölü 5 |
| Doğrudan iptal oranı | %20 | PMS, son 12 ay |
| Gerekli onaylı rezervasyon | 300 | 240 bölü 0,80 |
| Ortalama doğrudan oda fiyatı | 7.000 TL | Gelir yönetimi tahmini |
| Ortalama rezervasyon değeri | 35.000 TL | 7.000 çarpı 5 |
| Aynı rezervasyonun OTA komisyonu, yüzde 18 | 6.300 TL | Başabaş tavanı |
| Hedef doğrudan kanal gider oranı | %12 | Yönetimin kabul ettiği oran |
| Rezervasyon başına toplam maliyet hedefi | 4.200 TL | 35.000 çarpı 0,12 |
| Toplam doğrudan kanal bütçesi | 1.008.000 TL | 240 çarpı 4.200 |
Bu toplam bütçenin hepsi reklam parası değildir. Örnekteki otel için dağılım şöyle olabilir.
| Kalem | Örnek tutar | Not |
|---|---|---|
| Ödeme komisyonu, gelirin yüzde 2'si | 168.000 TL | 240 rezervasyon çarpı 35.000 TL çarpı 0,02 |
| Teknoloji ve sağlayıcılar | 60.000 TL | Motor, kanal yöneticisi ve Hotel Ads sağlayıcısının dönem payı |
| Danışmanlık ve kreatif | 225.000 TL | Dönem boyunca yönetim ve içerik |
| Medya | 555.000 TL | Kalan tutar |
Senaryonun asıl değeri sonundaki rakamda değil, ara satırlarındadır. İptal oranı yüzde 20 yerine yüzde 30 çıkarsa gereken onaylı rezervasyon 343'e çıkar. Ortalama kalış 5 yerine 4 gece olursa aynı 1.200 gece için 300 gerçekleşen rezervasyon gerekir. Bütçe toplantısında tartışılması gereken bu varsayımlardır, son satır değil. Kendi rakamlarınızla başabaş hesabını hızlıca görmek için doğrudan rezervasyon ve komisyon hesaplayıcısını kullanabilirsiniz.
Otel reklam bütçesinde en çok yapılan hata, bütçeyi konaklama takvimine göre dağıtmaktır. Yaz yoğun diye yaz aylarında harcamak mantıklı görünür. Oysa yaz misafirinin önemli bir kısmı rezervasyonunu aylar önce yapar. Bütçe misafirin karar verdiği aya, yani rezervasyon takvimine göre dağıtılmalıdır. Ay içindeki harcama hızını da aynı takvime göre izlemek gerekir. Bunun sözlükteki adı budget pacing, yani bütçe temposu.
Bunun için geçmiş verinizden iki şeyi çıkarmanızı öneririm.
Vakadaki otelde gelir yöneticisiyle 7, 14 ve 30 günlük müsaitlik ve rezervasyon hızı tablosu kurduk. Doluluk tahmini yüzde 90'ı geçen tarihlerde yeni misafir bütçesi uygun tarihlere ve omuz sezona kaydırıldı. Sonuçta medya artışı yaz aylarında değil baharda yoğunlaştı.
| Ay | Doluluk önce | Doluluk sonra | Medya değişimi |
|---|---|---|---|
| Ocak | %20 | %32 | %20 artış |
| Şubat | %22 | %34 | %37,5 artış |
| Mart | %30 | %43 | %50 artış |
| Nisan | %45 | %58 | %58,6 artış |
| Mayıs | %60 | %73 | %51,4 artış |
| Haziran | %78 | %86 | %23,8 artış |
| Temmuz | %87 | %92 | %6,7 artış |
| Ağustos | %89 | %94 | %6,7 artış |
Temmuz ve ağustosta medya yalnızca yüzde 6,7 arttı, en büyük artış nisan ve mayısta oldu. Kasım ile mart arasındaki düşük sezon doluluğu yüzde 23,8'den yüzde 34,4'e çıktı. Düşük sezonda doluluğu fiyat kırmadan artırmak ayrı bir konu ve düşük sezonda otel doluluğunun artırılması başlığında ele alınmayı hak ediyor. Erken dönemde açılan kampanyaların zamanlaması da öyle. Erken rezervasyon kampanyasının ne zaman başlayacağı her pazarın karar takvimine göre değişir.
Kanal dağılımı için hazır bir oran vermiyorum, çünkü doğru oran otelin pazarına, marka bilinirliğine ve ölçüm olgunluğuna göre değişir. Ama dağılımı belirleyen mantık her otelde aynıdır. Her kanala bir görev verilir, görevine göre ölçülür ve bütçe görevini en ucuza yapan kanala kayar.
| Kanal | Görevi | Bütçeyi belirleyen |
|---|---|---|
| Google arama, marka | Oteli bilen misafiri OTA'ya kaptırmamak | OTA reklamlarının görünürlüğü, savunma ihtiyacı |
| Google arama, marka dışı | Bölge, oda ve konsept arayan yeni misafir | Gerçekleşen konaklama başına maliyet |
| Google Hotel Ads | Tarihini seçmiş, fiyat karşılaştıran misafir | Fiyat doğruluğu ve rezervasyon başı maliyet |
| Performance Max | Google yüzeylerinde geniş erişim | Ölçüm ve sinyal hazırlığı |
| Instagram ve Facebook | Talep yaratma ve geri çağırma | Gerçekleşen konaklama ve marka aramasındaki artış |
| Demand Gen ve video | Henüz aramayan kişide talep | Kontrollü test sonucu |
Vakadaki otelde 12 ayın sonunda medyanın yaklaşık üçte ikisi Google tarafında, dörtte biri Meta'da, kalanı Demand Gen testindeydi. Marka kampanyası ücretli bütçenin yalnızca yüzde 6'sını kullandı. Bu oranı bir kural olarak değil, bir sonuç olarak okuyun. Hiçbir kanala yıl başında sabit pay verilmedi, her artış o kanalın gerçekleşen konaklama başına maliyetine bakılarak yapıldı. Kanallar arası dağılımın genel mantığını reklam bütçesinin kanallara dağıtımı ve Google ile Meta bütçe dengesi yazılarında anlattım. Marka kampanyasının bu küçük payla nasıl yönetildiğini otel reklamlarında marka aramaları yazısında, Hotel Ads bütçesinin nasıl belirlendiğini Google Hotel Ads ile doğrudan rezervasyon yazısında ayrıca ele aldım.
Yeni bir pazar, yeni bir kampanya türü ya da yeni bir teklif ilk haftalarda pahalı çalışır. Bu maliyeti ana bütçenin içinde eritirseniz iki sorun çıkar. Ya yeni deneme erken öldürülür ya da kötü giden bir deneme ana bütçeyi yer. Bu yüzden toplam medyanın küçük bir kısmını, önceden belirlenmiş bir süre ve karar ölçüsüyle test bütçesi olarak ayırmayı öneriyorum.
Her test için dört şey yazılır. Hipotez, süre, karar ölçüsü ve sorumlu. Vakadaki otelde Demand Gen bu şekilde açıldı. 350.000 liralık testin sonunda son tıklamaya eşleşen gelir harcamanın 2 katında kaldı ve kontrollü bir ek katkı testi yapılmadan ölçeklenmedi. Yabancı pazara iki gecelik kaçamak kreatifi de aynı yöntemle denendi ve tutmadığı için daraltıldı. Test bütçesinin amacı her denemeyi kazandırmak değil, kaybettirenleri ucuza bulmaktır.
Bütçe ölçekleme kararı için tek bir rakama bakmıyorum, dört rakama birlikte bakıyorum.
Sabit bir artış yüzdesini kural yapmamanızı öneririm. Vakadaki otelde ilk çeyrekte medya yalnızca yüzde 5,8 arttı, çünkü önce ölçüm ve kanal düzeni kuruluyordu. Artış ancak gerçekleşen konaklama başına maliyet OTA komisyonunun belirgin şekilde altına indikten sonra hızlandı. Sonuçta yıllık medya artışı yüzde 25'te kaldı, doğrudan oda geliri 2,74 katına çıktı. Bütün süreci otel dijital pazarlama vaka analizinde anlattım.
Bütçe planlarında kısma kuralı neredeyse hiç yazılmaz. Oysa otel pazarlamasında doğru karar bazen harcamayı azaltmaktır. Şu durumlarda bütçeyi kısmayı ya da başka tarihe kaydırmayı öneriyorum.
Doğrudan kanal OTA'dan pahalıysa bütçe artırmanın kaybı büyüteceğini otellerde doğrudan rezervasyon yazısında, reklamların neden rezervasyon getirmeyebileceğini otel reklamlarının rezervasyon getirmemesi yazısında ayrıntılı ele aldım.
Bir otelle bütçe planına oturmadan önce son 12 ayın kanal maliyet tablosunu çıkarıyorum. Doğrudan bir oda gecesi bugün kaça mal oluyor, OTA komisyonu kaç? Bu tablo olmadan konuşulan her bütçe tahmindir. Ardından gelir yönetimiyle birlikte hedef tarihleri ve pazarları seçiyor, varsayımları yukarıdaki gibi yazılı bir senaryoya döküyor ve bütçeyi rezervasyon takvimine yayıyorum. Yıl içinde bütçe, yazılı kurallara göre artıyor, kısılıyor ya da kayıyor.
Otel pazarlamasının bütün çerçevesini otel pazarlaması rehberinde anlattım. Bütçenizi birlikte planlamak isterseniz otel dijital pazarlama ve reklam yönetimi sayfasından ücretsiz rezervasyon analizi isteyebilirsiniz. Google tarafının uygulamasını Google Ads yönetimi kapsamında da yürütebiliriz.
Her otel için geçerli tek bir rakam yok. Bütçe, satmak istediğiniz ek oda gecesinden ve bir doğrudan rezervasyon için kabul ettiğiniz maliyetten geriye doğru hesaplanır. Örnek senaryodaki 60 odalı otel için beş aylık sezonda toplam doğrudan kanal bütçesi yaklaşık 1 milyon lira, bunun medya kısmı 555.000 lira çıktı. Sizin rakamınız oda fiyatınıza, iptal oranınıza ve hedefinize göre değişir.
Önce Google içindeki görevleri ayırın. Marka aramalarını savunma bütçesi, marka dışı aramalar, Hotel Ads ve Performance Max ise kazanım bütçesidir. Marka bütçesi OTA reklamlarının görünürlüğüne göre, kazanım bütçesi gerçekleşen konaklama başına maliyete göre belirlenir. Kampanya yapısını otel Google Ads kampanyasının kurulumu yazısında katman katman anlattım.
Otomatik olarak kesilmemeli. Düşük sezon iki ayrı iş yapar. Bir yandan yazın rezervasyonları bu aylarda alınır, öte yandan düşük sezonun kendi boş geceleri satılmayı bekler. Vakadaki otelde en büyük medya artışı ocak ile mayıs arasında oldu ve kasım ile mart doluluğu yüzde 23,8'den yüzde 34,4'e çıktı.
Hedef pazarın rezervasyon öncesi süresine göre. Kendi PMS verinizde her pazar için rezervasyon ile konaklama arasındaki süreyi çıkarın ve bütçeyi o pencerenin başında açın. Aylar önce karar veren pazar için kış sonu, son dakika karar veren pazar için sezonun birkaç hafta öncesi doğru zaman olabilir.
Hayır, ayrı yazılmalı. Medya bütçesi reklam platformlarına ödenen paradır, ajans ücreti yönetim ve danışmanlık bedelidir. Ama doğrudan kanalın gerçek maliyetini hesaplarken ikisi birlikte toplanır. Teklifte ayrı, maliyet hesabında birlikte. Ajans tekliflerinde bu ayrımın nasıl kontrol edileceğini otel reklam ajansı seçimi yazısında anlattım.