Yapay Zeka Alışveriş Sorularında Hangi Siteleri Kaynak Gösteriyor?

Alışveriş sorularında yapay zeka en çok marka ve üretici sitelerini kaynak gösteriyor; onları Google'ın kendi mülkleri, YouTube ile Reddit gibi video ve topluluk platformları ve bağımsız inceleme siteleri izliyor. Büyük perakendecilerin ve pazaryerlerinin payı sanıldığından küçük: ABD'de 391 bini aşkın alıntının sınıflandırıldığı bir çalışmada bu pay yüzde 2,9'da kaldı. Türkiye için kamuya açık bir alıntı ölçümü Eylül 2026 itibarıyla bulunmuyor; ancak Türk alışveriş sitelerinin robots.txt dosyaları, hangi yapay zeka platformunun hangi kaynağa ulaşabildiğini açıkça gösteriyor.

Bu yazıda önce yayımlanmış verileri özetliyor, ardından 20 Türk alışveriş kaynağının yapay zeka botlarına yaklaşımını 25 Eylül 2026 tarihli robots.txt dosyaları üzerinden inceliyorum. Asistanlara toplu sorgu göndermedim; Türkiye tablosu, sitelerin herkese açık beyanlarına dayanıyor. Bu ayrımı baştan belirtiyorum, çünkü bir kaynağa erişim izni olması ile o kaynağın gerçekten gösterilmesi aynı şey değil.

Küresel veriler alışveriş kaynakları hakkında ne söylüyor?

Bu konudaki en kapsamlı güncel veri, LLM Pulse'ın Ağustos 2026'da yayımladığı çalışma. Şirket, 12 Nisan ile 11 Temmuz 2026 arasında ABD'de marka adı içermeyen yaklaşık 1.500 alışveriş sorusuna ChatGPT, AI Modu, AI Bakışı, Gemini ve Perplexity'nin verdiği yanıtlardaki 391.073 alıntıyı sınıflandırdı:

Comscore'un Eylül 2026'da yayımlanan ABD raporu ise farklı bir ölçüye bakıyor: bir sitenin, perakende aramalarının yüzde kaçında AI Bakışı yanıtlarına kaynak olduğuna. Haziran 2026 verisinde YouTube bu aramaların yüzde 23'ünde, Amazon yüzde 14'ünde, Reddit yüzde 12'sinde ve Wikipedia yüzde 11'inde kaynaklar arasındaydı. İki veri birbiriyle çelişmiyor. Amazon, Google'ın yanıtlarında sık rastlanan bir site; ama bütün platformlardaki toplam alıntı içinde küçük bir dilime sahip.

Platformlar aynı kaynakları mı kullanıyor?

Hayır, aralarındaki fark büyük. Aynı çalışmada perakendecilerin alıntı payı ChatGPT'de yüzde 6,05, Perplexity'de yüzde 3,73, AI Modu'nda yüzde 2,14, AI Bakışı'nda yüzde 1,92 ve Gemini'de yüzde 0,92 çıktı. En çarpıcı bulgu Amazon'la ilgili: amazon.com'un alıntılarından 1.107'si Google'ın iki yapay zeka yüzeyinden gelirken ChatGPT bu siteyi bütün örneklemde yalnızca 6 kez gösterdi, Perplexity ise hiç göstermedi.

Bunun teknik bir açıklaması var. amazon.com'un robots.txt dosyası, 25 Eylül 2026'daki kontrolümde OpenAI'ın arama botu OAI-SearchBot'u, ChatGPT-User'ı, PerplexityBot'u ve Anthropic'in Claude-SearchBot'unu tamamen engelliyordu. OpenAI'ın tarayıcı belgesi açık: bu botu kapatan bir site ChatGPT aramasının kaynakları arasına giremiyor, olsa olsa bir gezinme bağlantısı olarak listelenebiliyor. Kısacası bir sitenin hangi platformda kaynak olabileceğini, içerik kalitesinden önce erişim kararı belirliyor. Bu kararın nasıl verileceğini bot erişimi yazısında ayrıntılı anlattım.

Türk alışveriş kaynakları yapay zeka botlarına ne diyor?

Türkiye'deki tabloyu görmek için yedi türden 20 sitenin robots.txt dosyasını 25 Eylül 2026'da inceledim: pazaryerleri, karşılaştırma siteleri, topluluk platformları, bir şikâyet platformu, teknoloji medyası, perakende zincirleri ve marka siteleri. Her site için ürün ya da içerik sayfalarının dört bota açık olup olmadığına baktım: Google aramasındaki yapay zeka yanıtlarını da besleyen Googlebot, Gemini uygulamalarını kapsayan Google-Extended belirteci, ChatGPT aramasını besleyen OAI-SearchBot ve PerplexityBot.

Bir sınırı da belirteyim: robots.txt yalnızca sitenin beyan ettiği tercihi gösteriyor. Amazon Türkiye, Akakçe ve Technopat'ın dosyalarına otomatik bir araçla ulaşamadım, bu yüzden onları tarayıcıyla okudum. Güvenlik katmanları botları robots.txt'den bağımsız olarak da durdurabiliyor; tablodaki "Açık" ifadesi, erişimin her zaman gerçekleştiği anlamına gelmiyor.

Bu tablodan hangi sonuçlar çıkıyor?

• Yerli pazaryerleri arama botlarına açık. Trendyol, Hepsiburada, n11, Çiçeksepeti ve Pazarama dört bota da izin veriyor; Çiçeksepeti yapay zeka botları için ayrı bir kural grubu bile tanımlamış. Amazon Türkiye ise ABD'deki ana siteyle aynı çizgide: Googlebot'a açık, OpenAI, Perplexity ve Anthropic'in botlarına ve Google-Extended'a kapalı. Bu yüzden ABD'de ChatGPT'nin Amazon'u neredeyse hiç göstermemesi, yerli pazaryerleri için örnek alınmamalı; onların önünde böyle bir teknik engel yok.
• Eğitim ile arama arasındaki ayrım yaygınlaşıyor. Ekşi Sözlük, Epey ve Amazon Türkiye, OpenAI ve Anthropic'in eğitim botlarını (GPTBot ve ClaudeBot) kapatıyor. Epey bunu en net biçimde yapıyor: arama ve kullanıcı botlarına açık, eğitim botlarına kapalı. Beş site (Ekşi Sözlük, Epey, Technopat, ShiftDelete ve Webtekno) Cloudflare'in Eylül 2025'te duyurduğu içerik sinyali satırını kullanıyor ve beşi de eğitime hayır diyor. Ekşi Sözlük ile ShiftDelete, içeriklerinin yapay zeka yanıtlarına girdi olarak kullanılmasına da ai-input=no ile karşı çıkıyor. Bu satır bir tercih beyanı, teknik bir engel değil.
• Google-Extended kararı Gemini'yi etkiliyor, AI Modu'nu değil. Amazon Türkiye, Ekşi Sözlük ve Epey bu belirteci kapatıyor. Google'ın tarayıcı listesindeki tanıma bakılırsa bu belirteç, içeriğin gelecekteki Gemini modellerini eğitmekte ve Gemini uygulamasının yanıtlarını beslemekte kullanılıp kullanılmayacağını belirliyor; arama sonuçlarına dahil edilmeyi ise etkilemiyor. Yani bu siteler AI Modu yanıtlarında kaynak olmaya devam edebilir.
• Ayrı yorum sayfaları bazen kapalı. Trendyol ürünlerin ayrı yorum sayfalarını, LC Waikiki ise "tüm değerlendirmeler" sayfalarını Googlebot dahil arama ve yapay zeka botlarına kapatıyor. Bu, yapay zekaya özgü bir karar değil; ama sonuç olarak yorumlar botlara ancak ürün sayfasının içinde yer aldıkları ölçüde ulaşıyor.

Kaynak türleri Türkiye'de nasıl karşılık buluyor?

Bu eşleştirme bir ölçüm değil, bir çalışma hipotezi. Türkçe içerik havuzu İngilizceye göre çok daha küçük ve Reddit Türkçe alışveriş sohbetlerinde ABD'deki kadar yaygın değil; bu boşluğu Ekşi Sözlük ile teknoloji forumlarındaki kullanıcı içeriğinin doldurması beklenebilir. Yerli pazaryerleri arama botlarına açık olduğu için onların payının ABD'deki yüzde 2,9'dan yüksek çıkması da şaşırtıcı olmaz. Kendi kategorinizde hangi türün öne çıktığını, ölçüm yazısındaki istem takibi şablonuyla kaynakları türlerine ayırarak görebilirsiniz.

Bu tablo bir mağaza için ne anlama geliyor?

1. Kendi sitenizi kaynak olmaya hazırlayın. Küresel veride alıntıların üçte ikisi marka ve üretici sitelerine gidiyor. Ürün ve kategori sayfalarınızın müşterilerin gerçek sorularını cevaplaması en büyük fırsat; adımlarını e-ticarette GEO yazısında sıraladım.
2. Erişimi doğrulayın. robots.txt dosyanızda ve güvenlik katmanınızda arama botlarına engel olmadığından emin olun; eğitim botları için kararınızı ayrıca verin.
3. Yorumları ürün sayfasının ilk HTML'inde gösterin. Vercel ve MERJ'in Aralık 2024 ölçümüne göre OpenAI, Anthropic ve Perplexity'nin tarayıcıları JavaScript çalıştırmıyor; yalnızca JavaScript ile yüklenen yorumlar bu platformlara ulaşmayabilir. Yorumların öneriye etkisini ürün yorumları yazısında ele aldım.
4. Pazaryeri ilanlarını güçlü tutun. Yerli pazaryerleri bütün arama botlarına açık olduğundan ilanlarınız her platformda kaynak olabilir; ilan ile kendi siteniz arasındaki dengeyi pazaryerleri ve yapay zeka yazısında anlattım.
5. Topluluk ve medyadaki doğal anılmaları izleyin. Ürününüzün Ekşi Sözlük'te, forumlarda ve YouTube'da nasıl konuşulduğunu takip edin. Google'ın rehberi sahte anılmaları işe yaramayan taktikler arasında sayıyor; doğru yol, gerçek kullanıcı deneyimini görünür kılmak. Bunun yollarını marka anılmaları yazısında bir araya getirdim.

Sık sorulan sorular

Türkiye için yapay zeka alıntı verisi var mı?

Eylül 2026 itibarıyla kamuya açık, kapsamlı bir Türkiye çalışması bilmiyorum. Ücretli izleme araçlarının sonuçları da izlenen soru setine bağlı. En güvenilir yol, kendi kategorinizdeki 20 ila 30 soruyu düzenli ölçmek ve yanıtlardaki yapay zeka alıntılarını kaynak türlerine göre sınıflandırmak.

robots.txt'de engellenen bir site yapay zeka yanıtlarında hiç görünmez mi?

Platforma göre değişiyor. OpenAI, arama botunu engelleyen sitelerin ChatGPT'de yalnızca gezinme bağlantısı olarak çıkabileceğini belirtiyor. Google'da ise Google-Extended kararı arama içindeki yapay zeka yanıtlarına dokunmuyor; orada belirleyici olan Googlebot erişimi ve snippet ayarları. Ayrıca bir site yanıtın arka planında kullanılıp görünür kaynak olarak gösterilmeyebilir; bu farkı kaynak seçimi yazısında açıkladım.

Eğitim botlarını kapatıp arama botlarını açık tutabilir miyim?

Evet. Epey'in dosyası bunun iyi bir örneği: OAI-SearchBot, PerplexityBot ve Claude-SearchBot'a izin verirken GPTBot, ClaudeBot ve Google-Extended'ı kapatıyor. Bu kurgu arama görünürlüğünü korurken eğitim kullanımını sınırlıyor. Konunun bütün çerçevesini GEO rehberinde topladım.