Sayıların ardındaki mantık
Yöntem basittir: birine "şu ürünü bul ve sipariş ver" denir ve yaparken izlenir. Amaç kişiyi değil arayüzü sınamaktır.
Değeri, diğer araçların cevaplayamadığı soruyu cevaplamasından gelir. Ölçüm nerede kaybedildiğini gösteriyor, kayıt nasıl kaybedildiğini; test ise kullanıcı o anda ne düşündüğünü sesli söylüyor.
Şaşırtıcı yanı az kişiyle işe yaramasıdır. Temel sorunlar ilk birkaç katılımcıda ortaya çıkıyor; sayı artırmak yeni sorun değil, aynı sorunun tekrarını üretiyor.
Nasıl kurulur?
| Unsur | Doğru yaklaşım |
|---|---|
| Katılımcı sayısı | Az sayı yeterli |
| Görev | Somut, yönlendirmesiz |
| Moderatör rolü | Yardım etmemek |
| Ortam | Kendi cihazı tercih edilir |
| Çıktı | Sorun listesi, oran değil |
Üçüncü satır en zor olanı. Katılımcı takıldığında yardım etme isteği güçlü oluyor; oysa tam o an aranan bulgunun kendisi ve müdahale testi bozuyor.
Nasıl yapılır?
- Somut görev verin. "Siteye bak" değil, "şunu satın al".
- Yönlendirmeyin. Takılma anı asıl veridir.
- Sesli düşündürün. Ne beklediğini söylesin.
- Kendi cihazında yapın. Laboratuvar koşulu yanıltıyor.
- Sorunu listeleyin. Oran çıkarmaya çalışmayın.
Uygulamada ne oluyor?
En sık hata, yöntemin pahalı ve karmaşık sanılması. Üç kişiyle yapılan yarım günlük bir çalışma bile hiç beklenmeyen sorunları ortaya çıkarıyor; büyük bir kuruluma ihtiyaç yok.
İkinci gözlem, moderatörün yardım etmesi. Katılımcı takıldığında ipucu verilince o an kayboluyor; oysa takılmanın kendisi aranan bulgu.
Üçüncüsü, görevlerin yönlendirici yazılması. "Sağ üstteki sepet simgesine tıklayın" demek testi geçersiz kılıyor; görev sonucu tarif etmeli, yolu değil.
Dördüncüsü, katılımcı olarak ekip içinden kişilerin seçilmesi. Siteyi bilen biri hiçbir zorluk yaşamıyor ve test hiçbir şey öğretmiyor.
Beşincisi, testten oran çıkarılmaya çalışılması. Beş kişiden üçü takıldı diye bir yüzde hesaplamak anlamsız; çıktı bir sorun listesi olmalı.
Altıncısı, bulguların önceliklendirilmemesi. Her sorun aynı ağırlıkta listeleniyor; oysa bazıları siparişi tamamen engelliyor, bazıları küçük bir rahatsızlık.
Yedincisi, mobilde hiç test yapılmaması. Ziyaretin büyük bölümü telefondan geliyor ama testler bilgisayarda yapılıyor.
Sekizincisi, testin yalnızca yeni tasarım için yapılması. Mevcut sitede de çalışan bir test bugün kaybedilen siparişleri gösteriyor.
Dokuzuncusu, katılımcının konuşturulmaması. Ne beklediğini sesli söylemediğinde yalnızca ne yaptığı görülüyor; neden yaptığı kayboluyor.
Onuncusu, sonuçların bir düzeltme planına bağlanmaması. Test yapılıyor, rapor yazılıyor ve hiçbir şey değişmiyor; bu durumda harcanan emek tamamen boşa gidiyor.
On birincisi, testin bir kerelik iş sanılması. Site sürekli değişiyor ve her değişiklik yeni sorunlar üretiyor; düzenli aralıklarla tekrarlanan küçük testler, yılda bir yapılan büyük bir çalışmadan çok daha fazla değer üretiyor.
On ikincisi, karar vericilerin izlemeye hiç katılmaması. Rapor okumak ile bir kullanıcının ekran karşısında takıldığını görmek aynı şey değil; yöneticilerin tek bir oturumu canlı izlemesi, aylarca ikna edilemeyen bir değişikliği bir saat içinde onaylatabiliyor.
Neyi göstermez?
Bu test, bir değişikliğin dönüşüme etkisini ölçmez. Neyin kullanılamadığını gösterir; etkiyi ölçmek için ayrı bir karşılaştırma gerekir.
Sıkça sorulan sorular
Kaç kişi gerekir?
Az sayı yeterli. Temel sorunlar ilk birkaç katılımcıda ortaya çıkar.
Takılınca yardım etmeli miyim?
Etmeyin. Takılma anı aradığınız bulgunun kendisidir.
Ekip içinden katılımcı olur mu?
Olmaz. Siteyi bilen biri hiçbir zorluk yaşamaz ve test bir şey öğretmez.
Bu kavramın bütün resim içindeki yerini Dönüşüm Takibi ve Ölçümleme Rehberi içinde ayrıntılı anlattım.
Meta, Google ve TikTok hesaplarınızı ve ölçümleme kurulumunuzu inceleyip bütçenin nerede kaybolduğunu rakamlarla gösteririm.
