Ters ibraz, kart sahibinin bankasına başvurup bir alışverişin bedelini geri istemesi ve bankanın tutarı satıcının hesabından geri çekmesidir. İngilizce kaynaklarda chargeback olarak geçer. Çoğu zaman meşru bir itirazdır, ama e-ticarette ciddi bir kısmı çalıntı kartla yapılmış sahte siparişlerden gelir. Reklam açısından asıl tehlike paranın geri gitmesi değil, o siparişin panelde başarılı ve değerli bir satış olarak kalması ve algoritmanın benzer müşterileri aramaya başlamasıdır.
Bunu ilk kez çok net gördüğüm yer bir pırlanta markasıydı. Aşağıda o ay neler olduğunu, sahte siparişin hangi işaretlerle yakalandığını ve reklam sinyalini nasıl koruduğumuzu anlatıyorum. Yüksek tutarlı ürün satan markalarda sahte sipariş riskinin reklam tarafında nasıl yönetildiğini mücevher reklam yönetimi sayfasında da işledim.
Bir kasım ayında ne oldu?
Kasım ayında belirli bir profile uyan yedi yüksek tutarlı sipariş denemesi gördük. Beşi ödemeden geçti. Üçü kargoya verildikten sonra ters ibrazla geri döndü. Ödemeden geçen beş siparişin tamamı, sitenin olağan kurulumu gereği, satın alma olarak hem Google'a hem Meta'ya gönderilmişti. Toplam değerleri 372 bin TL'ydi. Dördü gece 01.00 ile 05.00 arasında verilmişti.
Aynı dönemde kampanyanın gece saatlerindeki gösterim payı arttı. Algoritma, o ayın en değerli dönüşümlerinin gece geldiğini öğrenmiş ve geceleri daha agresif teklif vermeye başlamıştı. Sahte siparişlerin benzerlerini, yani yeni sahte siparişleri arıyordu. Panelde ise her şey yolunda görünüyordu.
Sahte sipariş hangi işaretlerle yakalanır?
Tek bir işaret yeterli değil, birkaçının bir arada olması dikkat ister. Benim baktıklarım şunlar.
| İşaret | Neden şüpheli? |
|---|---|
| Ortalama sepetin çok üzerinde tutar | Çalıntı kartla alışveriş yapan kişi en pahalı ürünü seçer |
| Gece geç saat | Kart sahibinin bildirim mesajını görme olasılığı düşüktür |
| Sitede çok kısa süre | Ürünü inceleyen değil, doğrudan sepete atan biri |
| Yeni hesap ya da misafir ödeme | Geçmişi olmayan müşteri |
| Fatura ve teslimat adresinin farklı şehirlerde olması | Ürünün kart sahibine gitmeyeceğinin işareti olabilir |
| Aynı cihazdan farklı kartlarla art arda denemeler | Kart bilgisi deneme yanılmayla kullanılıyor olabilir |
| Teslimat için kargo şubesi ya da acele kargo talebi | Ürünün hızla el değiştirmesi isteniyor olabilir |
Bu işaretlerin hiçbiri tek başına suç kanıtı değil. Gece alışveriş yapan, misafir ödeme seçen, hediye için farklı bir adrese gönderen gerçek müşteriler var. Amaç siparişi reddetmek değil, satın alma sinyalini o sipariş incelenene kadar bekletmek.
Satın alma sinyali neden geciktirilir?
Çünkü reklam platformu, kendisine gönderilen satışı neredeyse anında öğrenmeye başlıyor. Sinyal ödeme anında gittiğinde, sonradan sahte olduğu anlaşılan sipariş de öğrenmeye dahil oluyor. Pırlanta markasında satın alma sinyalini tarayıcıdan değil sunucudan, ödeme onayı ve kısa bir inceleme kuralından sonra gidecek şekilde yeniden kurduk. Ortalama gecikme dört saat oldu.
Dört saat, algoritmanın öğrenmesine zarar vermeyecek kadar kısa, şüpheli siparişleri ayıklamaya yetecek kadar uzun bir süre. Kısa inceleme kuralı, yukarıda sıraladığım türden işaretlerin bir arada görüldüğü siparişleri ayırıyordu. Şüpheli sipariş incelemeden geçerse sinyal gidiyordu, geçmezse hiç gitmiyordu. Meta'nın Conversions API'si en fazla yedi gün geriye giden olayları kabul ettiği için bu tür kısa gecikmeler sorun yaratmıyor. Satın alma sinyalini sunucudan, doğru değerle ve doğru anda göndermek, Meta reklam yönetimi yaptığım hesaplarda ilk kurduğum korumalardan biri.
Sinyal çoktan gitmişse ne yapılır?
Google Ads'te geri bildirmek mümkün. Ters ibrazla dönen, iptal edilen ve iade edilen siparişler için dönüşüm düzeltmesi yükleyebilirsiniz. Google, düzeltmenin özgün dönüşümden en az 24 saat sonra yüklenmesini, otomatik teklif sisteminin okuyabilmesi için de ilk yedi gün içinde yapılmasını öneriyor. Ters ibraz çoğu zaman haftalar sonra geldiği için raporu düzeltir ama öğrenmeye yetişmez. Asıl koruma bu yüzden baştan sinyali geciktirmek. Düzeltmenin nasıl yapıldığını iade ve iptallerin reklam platformlarına bildirilmesi başlığında ayrıntılı anlattım.
Meta'da gönderilmiş satın almayı geri çekmenin bir yolu yok. Yapılabilecek şey, sahte sipariş dalgasının etkilediği kampanyanın kitlesini ve sonuçlarını yakından izlemek. Gece saatlerinde ani bir harcama artışı görüyorsanız ve o saatlerden gelen siparişlerin iptal ya da ters ibraz oranı yüksekse, bir süre için saat bazlı bir sınır koymak işe yarayabilir. Ama bu bir ilk yardım, tedavi değil.
Ters ibrazın maliyeti yalnızca ürün mü?
Değil. Ters ibrazla kaybedilen tutar, gönderilmiş ve geri alınamayan ürün, iki yönlü kargo, ödeme kuruluşunun ters ibraz için kestiği ücret ve reklam bütçesinin o siparişi getirmek için harcanan kısmı aynı siparişin maliyetine yazılır. Üstüne algoritmanın yanlış öğrendiği haftalarda harcanan bütçe eklenir. Bu son kalemi hiçbir muhasebe kaydında göremezsiniz, ama genellikle en büyüğü odur. Panelin bu kalemleri neden hiç görmediğini panel ile kasa arasındaki farkı anlattığım rehberde ele aldım.
Ödeme tarafında 3D Secure doğrulamasını zorunlu tutmak, yüksek tutarlı siparişlerde ek kimlik doğrulaması istemek ve ödeme kuruluşunuzun sahtecilik önleme araçlarını açmak ilk savunma hattı. Reklam tarafındaki koruma ise ikinci hat. İkisi birlikte çalıştığında sahte siparişin hem kasaya hem algoritmaya verdiği zarar sınırlanıyor.
Bu sorun hangi markalarda daha sık görülür?
Yüksek tutarlı, kolay satılabilen ve taşınabilir ürünlerde. Mücevher, elektronik, saat, marka ayakkabı ve çanta. Pırlanta markasında yaşananları gerçeklik katsayısı hesabında da görmüştük, çünkü sahte siparişler kayıt çarpanını aşağı çeken kalemlerden biriydi. Kartın kısa sürede kullanılıp ürünün hızla elden çıkarılabildiği her kategori risk altında. Hediye kartları ve dijital kodlar ise ayrı bir risk grubu, çünkü teslimat adresi bile gerekmiyor.
Kampanya dönemleri ayrı bir dikkat ister. Black Friday ve yılbaşı haftalarında hem gerçek sipariş hacmi hem sahte sipariş denemeleri artıyor ve şüpheli olanlar kalabalığın içinde daha kolay gizleniyor. Bu dönemlerden önce inceleme kurallarını gözden geçirmek iyi bir alışkanlık.
Sık sorulan sorular
Ters ibraz ile iade aynı şey mi?
Değil. İadede müşteri ürünü size geri gönderir ve parayı siz iade edersiniz. Ters ibrazda müşteri bankasına başvurur, banka parayı sizin hesabınızdan geri çeker ve ürün çoğu zaman geri gelmez. Reklam açısından ikisi de panelde başarılı satış olarak kalır.
Satın alma sinyalini geciktirmek kampanya performansını düşürür mü?
Birkaç saatlik gecikme genellikle fark edilmez. Sinyali günlerce geciktirmek ise öğrenmeyi yavaşlatabilir. Gecikmeyi yalnızca riskli siparişlere uygulamak, sıradan siparişlerde sinyali hemen göndermek iki dünyanın iyi tarafını birleştiriyor.
Panelde ROAS yükseldiyse ve sahte sipariş şüphem varsa ilk neye bakmalıyım?
Saat dağılımına, sipariş tutarı dağılımına ve o dönemdeki iptal ile ters ibraz kayıtlarına. ROAS'taki yükseliş birkaç çok yüksek tutarlı siparişten geliyorsa ve bu siparişler gece saatlerinde yoğunlaşıyorsa ilk kontrol edilecek yer orası.
Kaynaklar
Reklamların satış getirmiyor mu?
Reklam hesabını birlikte inceleyelim, nerede bütçe kaybettiğini netçe görelim.
Ücretsiz Ön Görüşme