Sayılarla ne demek?
Ölçüm araçlarının bilgiye ihtiyacı vardır: hangi ürün görüntülendi, fiyatı neydi, sepette ne var, sipariş tutarı ne kadar? Bu bilgiyi almanın iki yolu vardır. Ya etiketler sayfadaki görünür metni okur, ya da site bu bilgiyi hazır bir yapı içinde sunar.
İlk yol kırılgandır. Fiyatın sayfada göründüğü alan bir tasarım güncellemesiyle değiştiğinde, etiket yanlış ya da boş değer okur. İkinci yol, yani veri katmanı, bu bağımlılığı ortadan kaldırır: site bilgiyi tasarımdan bağımsız olarak iletir.
Veri katmanı, geliştirici ile pazarlama ekibi arasındaki sözleşmedir. Geliştirici hangi olayda hangi bilginin gönderileceğini taahhüt eder; pazarlama ekibi etiketlerini bu bilgiye göre kurar. Sayfa tasarımı değişse bile sözleşme bozulmaz.
Tipik yapı
| Olay | Taşıdığı bilgi |
|---|---|
| Ürün görüntüleme | Ürün kimliği, adı, kategorisi, fiyatı |
| Sepete ekleme | Eklenen ürün, adet, fiyat |
| Ödeme başlatma | Sepetteki ürünler, toplam tutar |
| Satın alma | Sipariş numarası, tutar, vergi, kargo, ürünler, kupon |
| Kullanıcı durumu | Giriş yapmış mı, yeni mi, eski mi |
Bu yapının bir standardı var: analitik aracının e-ticaret şeması. Veri katmanı bu şemaya uygun kurulduğunda, analitik ve reklam etiketlerinin çoğu aynı bilgiyi ek dönüştürme olmadan kullanabiliyor.
Nasıl kurulur?
- Ölçüm planı yazın. Hangi olay, hangi alanlar.
- Standart şemayı kullanın. Kendi adlarınızı uydurmayın.
- Geliştiriciyle belgeleyin. Sözleşme yazılı olsun.
- Önizleme moduyla doğrulayın. Her olay için.
- Değişikliklerde güncelleyin. Yeni özellik, yeni alan.
Uygulamada ne oluyor?
En sık hata, veri katmanına kişisel bilgilerin açık olarak yazılması. E-posta ya da telefon numarası açık metin olarak eklendiğinde, sayfadaki her üçüncü taraf kod bu bilgiye erişebiliyor; bu hem güvenlik hem mevzuat riski.
İkinci gözlem, e-ticaret nesnesinin temizlenmemesi. Bir ürün görüntüleme olayından sonra sepete ekleme gönderildiğinde önceki ürün bilgisi nesnede kalıyor ve yanlış ürün raporlanıyor; her yeni e-ticaret olayından önce nesnenin sıfırlanması gerekiyor.
Üçüncüsü, olay sırasının yanlış olması. Veri katmanı etiket yöneticisi kodundan sonra oluşturulduğunda ilk sayfa bilgileri kaçırılıyor.
Dördüncüsü, tutarların metin olarak gönderilmesi. "1.299,90 TL" gibi biçimlendirilmiş bir değer sayıya çevrilemiyor; tutar noktalı ondalık bir sayı olarak, para birimi ayrı bir alanda gönderilmeli.
Beşincisi, ürün kimliklerinin kaynaklar arasında tutarsız olması. Veri katmanında bir kod, katalogda başka bir kod kullanıldığında dinamik reklamlar ve ürün raporları eşleşmiyor.
Altıncısı, hazır e-ticaret altyapılarının veri katmanının sorgulanmaması. Birçok altyapı kendi veri katmanını sunuyor; ama bu yapının standart şemaya ne kadar uyduğu ve hangi olayları kapsadığı kontrol edilmeli.
Yedincisi, belgelendirmenin olmaması. Hangi olayın hangi alanları taşıdığı yazılı değilse, yeni bir geliştirici bir güncellemede alanları değiştiriyor ve ölçüm sessizce bozuluyor.
Sekizincisi, tek sayfalık uygulamalarda sayfa değişiminin bildirilmemesi. Sayfa yenilenmeden içerik değiştiğinde, veri katmanına sanal sayfa görüntüleme olayı gönderilmezse gezinme görünmüyor.
Dokuzuncusu, kullanıcı durumunun eklenmemesi. Giriş yapmış kullanıcı, yeni müşteri, sadakat üyesi gibi bilgiler veri katmanında olduğunda, segmentasyon ve kitle oluşturma çok daha güçlü hale geliyor.
Onuncusu, sipariş numarasının gönderilmemesi. Satın alma olayında benzersiz sipariş numarası yoksa tekrar eden olaylar ayıklanamıyor ve çift sayım engellenemiyor.
On birincisi, test otomasyonunun kurulmaması. Büyük sitelerde veri katmanının her yayında doğru çalıştığını kontrol eden otomatik testler, ölçüm hatalarını canlıya çıkmadan yakalıyor.
On ikincisi, veri katmanının yalnızca bir araç için tasarlanması. İyi kurulmuş bir veri katmanı analitik, reklam, kişiselleştirme ve sunucu tarafı gönderim için tek kaynak oluyor; her araç için ayrı yapı kurmak gereksiz.
Neyi çözmez?
Veri katmanı, yanlış hesaplanmış bilgiyi düzeltmez. Site hatalı tutar gönderirse bütün etiketler aynı hatayı taşır.
Sıkça sorulan sorular
Kişisel bilgi eklenebilir mi?
Açık metin olarak eklenmemeli; gerekiyorsa şifrelenmiş ve izin koşuluna bağlı olmalı.
Hangi şemayı kullanmalıyım?
Analitik aracınızın standart e-ticaret şemasını.
Hazır altyapının veri katmanı yeterli mi?
Olabilir; olay kapsamı ve alan adları kontrol edilmeli. Aynı süreçte karşınıza çıkabilecek Ecommerce Purchase, GA4'te bir satın alma tamamlandığında tetiklenen ve gelir, ürün, vergi gibi verileri taşıyan temel e-ticaret olayıdır.
Bu kavramın bütün resim içindeki yerini Dönüşüm Takibi ve Ölçümleme Rehberi içinde ayrıntılı anlattım.
GA4, GTM, Meta Pixel, CAPI, Google Ads dönüşüm, TikTok Pixel ve event doğrulama ile sağlam ölçümleme altyapısı.
