Sayılarla ne demek?
Eğer-değilse, dallanmanın en sade biçimidir: bir soru, iki cevap, iki yol. Otomasyon araçlarının çoğunda görsel olarak bir elmas kutu ile gösterilir; bir kenardan "evet", diğerinden "hayır" oku çıkar.
Sadeliği bu adımı güçlü kılar. Karmaşık bir karar, birkaç ardışık eğer-değilse adımına bölündüğünde hem okunur hem de test edilebilir hale gelir. "Yüksek değerli mi? Evet ise → SMS izni var mı?" gibi zincirler, çok dallı tek bir koşuldan genelde daha anlaşılırdır.
Kuralın yazımı dikkat ister. Birden fazla şart "ve" ile birleştirildiğinde hepsinin sağlanması gerekir; "veya" ile birleştirildiğinde biri yeterlidir. Bu iki bağlacın karıştırılması, akışa beklenenden çok ya da çok az kişinin girmesine yol açar.
Kural yazımı örnekleri
| Kural | Kimi kapsar? |
|---|---|
| Sipariş sayısı ≥ 2 VE son sipariş ≤ 60 gün | Aktif tekrar eden müşteriler |
| Sipariş sayısı ≥ 2 VEYA sadakat üyesi | Çok daha geniş bir grup |
| Kategori = kadın VE SMS izni = var | İki şartı birden sağlayanlar |
| Son 7 günde tıklama YOK | Olumsuz koşul; veri gecikmesine duyarlı |
İlk iki satır aynı niyetle yazılmış gibi görünüyor ama kapsadıkları kitle çok farklı. "VE" ile "VEYA" arasındaki tek kelimelik fark, bir akışın yüzlerce ya da binlerce kişiye yanlışlıkla gitmesine neden olabiliyor.
Sağlam bir eğer-değilse için
- Soruyu tek cümleyle yazın. Anlaşılır olsun.
- VE ile VEYA'yı kontrol edin. Kapsam değişir.
- Zaman penceresini belirtin. "Son 7 gün" gibi.
- Boş değeri düşünün. Alan boşsa hangi yol?
- Her iki yolu test edin. Evet ve hayır profilleriyle.
Uygulamada ne oluyor?
En sık hata, "VE" ile "VEYA"nın karıştırılması. Yalnızca VIP müşterilere gitmesi gereken bir teklif, kural yanlış bağlaçla yazıldığı için listenin büyük kısmına gidiyor.
İkinci gözlem, boş değerlerin "hayır" yoluna düşmesi. Doğum günü alanı boş olan kişi "doğum günü bu ay mı?" sorusunda "hayır" yoluna gidiyor; bu doğru olabilir, ama kategori tercihi boş olan kişinin "kadın değil" sayılıp erkek içeriği alması yanlış.
Üçüncüsü, olumsuz koşulların veri gecikmesine duyarlı olması. "Sipariş vermedi" koşulu, siparişin otomasyon aracına henüz ulaşmadığı anda "doğru" görünüyor ve satın almış kişiye hatırlatma gidiyor.
Dördüncüsü, zaman penceresinin belirtilmemesi. "Satın aldı mı?" sorusu kişinin bütün geçmişine bakıyorsa, iki yıl önce bir kez alışveriş yapmış kişi de "evet" yoluna gidiyor.
Beşincisi, iç içe eğer-değilse adımlarının derinleşmesi. Beş katman iç içe geçtiğinde kimin hangi yola gittiğini tahmin etmek imkansızlaşıyor; bu durumda segment tanımı kullanmak daha temiz.
Altıncısı, koşulun beklemeden önce konması. Kural kişinin akışa girdiği andaki durumu kontrol ediyor; bekleme süresi boyunca değişen durum görülmüyor.
Yedincisi, açılma verisinin kullanılması. "Açtı ise" dalı gizlilik özellikleri nedeniyle neredeyse herkesi kapsıyor; tıklama ya da satın alma daha anlamlı bir ölçüt.
Sekizincisi, büyük/küçük harf ve yazım farklarının kuralları bozması. "İstanbul" ile "istanbul" farklı değer olarak kaydedildiğinde şehir koşulu bazı kişileri kaçırıyor; veri standardı gerekiyor.
Dokuzuncusu, kuralların segmentlerle çelişmesi. Akıştaki "sadık müşteri" kuralı ile raporlardaki sadık müşteri segmenti farklı eşikler kullanıyor; aynı kavramın tek bir tanımı olmalı.
Onuncusu, test profillerinin yalnızca "evet" yolunu denemesi. Ekip genelde ideal müşteri profilini test ediyor; "hayır" yolunun hatası canlıda fark ediliyor.
On birincisi, sayı karşılaştırmalarında sınır değerlerin karışması. "2'den büyük" ile "2 ve üzeri" farklı kişileri kapsıyor; sınırın dahil olup olmadığı netleştirilmeli.
On ikincisi, kuralların açıklamasız bırakılması. Karar kutusunun yanına kısa bir not — "yalnızca son 60 günde aktif tekrar eden müşteriler" — sonraki düzenlemelerde yanlış anlaşılmayı önlüyor.
Neyi göstermez?
Eğer-değilse adımı yalnızca sistemin bildiği veriye göre karar verir. Veri eksik ya da gecikmeliyse, karar yanlış olur ama akış hata vermez.
Sıkça sorulan sorular
Dallanma mantığından farkı ne?
Eğer-değilse iki yollu en basit dallanmadır.
VE ile VEYA farkı neden önemli?
Kapsanan kitle büyüklüğünü kökten değiştirir.
Boş değer hangi yola gider?
Genelde "hayır" yoluna; bu her kural için bilinçli değerlendirilmeli. Yakından ilişkili bir kavram olan Rule Based Automation, önceden tanımlı 'eğer-ise' kurallarına göre çalışan, öngörülebilir ve manuel kurgulu otomasyon türüdür.
Bu kavramın bütün resim içindeki yerini Retention Pazarlama Rehberi içinde ayrıntılı anlattım.
E-posta otomasyonları, sepeti terk akışları, segmentasyon ve müşteri elde tutma ile tekrar satışları artıran retention sistemi.
