Sayılarla ne demek?
"İstemci" burada ziyaretçinin cihazındaki tarayıcı demektir. Sayfa yüklendiğinde analitik kodu, reklam pikselleri ve diğer araçların kodları da yüklenir; ziyaretçinin her tıklamasını, kaydırmasını ve satın almasını tarayıcının içinden görürler.
Bu yöntemin güçlü yanı, davranışa çok yakın olmasıdır. Sunucunun hiç görmediği etkileşimler — bir butonun üzerine gelmek, bir videoyu durdurmak, sayfanın yarısına kaydırmak — yalnızca tarayıcıda ölçülebilir. Kurulumu da kolaydır: bir kod parçası ya da etiket yöneticisi yeterlidir.
Zayıf yanı ise kontrolün ziyaretçinin cihazında olmasıdır. Reklam engelleyiciler, tarayıcı gizlilik ayarları, yavaş bağlantılar ve erken kapatılan sekmeler, olayların bir kısmının hiç gönderilmemesine yol açar.
İstemci ve sunucu karşılaştırması
| Konu | İstemci tarafı | Sunucu tarafı |
|---|---|---|
| Kurulum | Kolay | Teknik |
| Etkileşim ayrıntısı | Çok yüksek | Sınırlı |
| Engellemeye dayanıklılık | Düşük | Yüksek |
| Veri akışı kontrolü | Düşük | Yüksek |
| Sayfa hızına etkisi | Kod arttıkça olumsuz | Daha az kod |
Bu yüzden bugün yaygın olan yaklaşım bir seçim değil, karma yapı. Etkileşimler tarayıcıda ölçülüyor; satın alma gibi kritik olaylar hem tarayıcıdan hem sunucudan gönderiliyor.
Nasıl güçlendirilir?
- Kod sayısını azaltın. Kullanılmayan etiketleri kaldırın.
- Etiket yöneticisinde toplayın. Tek yerden yönetim.
- Kritik olayları sunucuyla destekleyin. Satın alma öncelikli.
- Sayfa hızını izleyin. Üçüncü taraf kodların yükü.
- İzin durumuna bağlayın. Kodlar izne göre çalışsın.
Uygulamada ne oluyor?
En sık durum, yıllar içinde biriken etiketler. Artık kullanılmayan bir sohbet aracı, denenip bırakılmış bir ısı haritası, eski bir ajansın pikseli hala yükleniyor; sayfa gereksiz yere yavaşlıyor.
İkinci gözlem, satın alma olayının onay sayfası tam yüklenmeden kaybolması. Ziyaretçi ödeme sonrası sayfayı hemen kapattığında ya da bağlantı zayıfsa, en önemli olay gönderilemiyor.
Üçüncüsü, reklam engelleyicilerin etkisinin ölçülmemesi. Analitikteki satın alma sayısı sipariş sisteminden belirgin biçimde azsa, farkın bir kısmı tarayıcıda engellenen kodlardan geliyor.
Dördüncüsü, izin ekranından önce kodların çalışması. Etiketler izin kararı beklenmeden yüklendiğinde, ziyaretçi reddetse bile veri gönderilmiş oluyor; bu mevzuata aykırı.
Beşincisi, tek sayfalık uygulamalarda olayların kaçırılması. Sayfa yenilenmeden içerik değiştiğinde, istemci kodu yeni sayfa görüntülemesini ayrıca bildirmediği sürece hiçbir şey ölçülmüyor.
Altıncısı, kodların sayfa yükleme sırasının yanlış olması. Analitik kodu sayfanın sonunda yüklendiğinde, hızlı ayrılan ziyaretçiler hiç kaydedilmiyor.
Yedincisi, veri katmanının kullanılmaması. Kodlar sayfadaki görünür metni okuyarak veri topladığında, bir tasarım değişikliği ölçümü bozuyor; veri katmanı bu bağımlılığı ortadan kaldırıyor.
Sekizincisi, etkileşim ölçümünde istemci tarafının vazgeçilmez olması. Kaydırma derinliği, video izlenmesi, form alanı etkileşimi gibi davranışlar yalnızca tarayıcıda görülebiliyor; sunucu tarafına geçiş bu ölçümleri ortadan kaldırmamalı.
Dokuzuncusu, kodların güvenlik riskinin göz ardı edilmesi. Tarayıcıda çalışan her üçüncü taraf kod, sayfadaki verilere erişebilir; özellikle ödeme sayfalarında yüklenen kodların listesi sınırlı tutulmalı.
Onuncusu, test ortamında her şeyin çalışıp canlıda çalışmaması. Geliştiricinin tarayıcısında engelleyici yok; gerçek ziyaretçilerin önemli bir kısmında ise var. Testler farklı tarayıcı ayarlarıyla yapılmalı.
On birincisi, mobil uygulama içi tarayıcıların farklı davranması. Sosyal platformların kendi tarayıcıları bazı kodları kısıtlayabiliyor; bu trafikte ölçüm kaybı daha yüksek olabiliyor.
On ikincisi, istemci tarafının tamamen terk edilmek istenmesi. Sunucu tarafı yapı kritik olayları güçlendiriyor ama davranış ayrıntısını sağlayamıyor; iki yöntem birbirinin tamamlayıcısı.
Neyi göstermez?
İstemci tarafı ölçüm, engellenen ya da gönderilemeyen olayların varlığını göstermez. Kayıp, ancak sipariş sistemiyle karşılaştırılarak anlaşılır.
Sıkça sorulan sorular
Artık yetersiz mi?
Tek başına kritik olaylar için kırılgan; etkileşim ölçümü için hala vazgeçilmez.
Sunucu tarafıyla birlikte mi kullanılmalı?
Evet; karma yapı bugünün yaygın yaklaşımı.
Sayfa hızını etkiler mi?
Evet; her ek kod yükleme süresine eklenir. Aynı süreçte karşınıza çıkabilecek Server Side GTM, etiketlerin tarayıcı yerine bir sunucuda çalıştırıldığı, veri kontrolü ve sinyal kalitesini artıran GTM kurulumudur.
Bu kavramın bütün resim içindeki yerini Dönüşüm Takibi ve Ölçümleme Rehberi içinde ayrıntılı anlattım.
GA4, GTM, Meta Pixel, CAPI, Google Ads dönüşüm, TikTok Pixel ve event doğrulama ile sağlam ölçümleme altyapısı.