Vibe coding nasıl ortaya çıktı?
Yapay zeka araştırmacısı Andrej Karpathy, Şubat 2025'te yaptığı bir paylaşımda, kodun varlığını neredeyse unutarak yalnızca yapay zekaya ne istediğini söyleyip ortaya çıkanı denediği yeni bir çalışma biçimini "vibe coding" olarak adlandırdı. Kavram kısa sürede yazılım dünyasının dışına taştı; Collins Sözlüğü Kasım 2025'te "vibe coding"i yılın kelimesi seçti.
Vibe coding'in özü şudur: Kullanıcı "müşterilerin kargo takip numarasını girip durumunu görebileceği basit bir sayfa yap" der; yapay zeka kodu yazar; kullanıcı sonucu dener, beğenmediği yeri yine sohbetle düzelttirir. Kodun nasıl çalıştığını bilmek gerekmez. Bu, yazılım bilmeyen pazarlamacıların, girişimcilerin ve tasarımcıların kendi araçlarını üretebilmesini sağladı.
Sayılarla bir örnek: Bir pazarlama ekibi, kampanya bütçesini kanal bazında hesaplayan küçük bir iç araç istiyor. Geleneksel yolla yazılım ekibinden sıra beklemek ve geliştirme birkaç hafta sürebilir. Vibe coding ile ekip aynı gün çalışan bir prototipe ulaşabilir. Ancak araç müşteri verisine erişecek ya da internete açılacaksa, yayına girmeden önce bir geliştiricinin güvenlik ve veri kontrolü yapması şarttır.
Geleneksel geliştirme, yapay zeka destekli geliştirme ve vibe coding
| Özellik | Geleneksel | Yapay zeka destekli | Vibe coding |
|---|---|---|---|
| Kodu kim yazar? | Geliştirici | Geliştirici + kodlama asistanı | Büyük ölçüde yapay zeka |
| Kod incelenir mi? | Evet | Evet | Çoğu zaman hayır |
| Hız | Yavaş | Hızlı | Çok hızlı |
| Uygun kullanım | Kritik sistemler | Profesyonel yazılım | Prototip, kişisel ve iç araçlar |
| Tipik araç | Kod editörü | Editör içi asistan | Kodsuz uygulama geliştirici ya da sohbet |
Vibe coding'i güvenli kullanmak
- Kapsamı belirle. Prototip, iç araç ya da açılış sayfası denemesi için kullan; ödeme ve kişisel veri içeren sistemlerde tek başına kullanma.
- Net tarif et. Kim kullanacak, hangi verileri görecek, hangi adımları izleyecek; tarif ne kadar netse sonuç o kadar iyi olur.
- Gizli bilgileri koda koyma. API anahtarları ve şifreler kodun içine yazılmamalı, güvenli ayar alanlarında tutulmalı.
- Yayından önce inceletme. İnternete açılacak her uygulamayı bir geliştiriciye ya da güvenlik taramasına göster.
- SEO'yu unutma. Arama motorunda görünmesi gereken sayfalarda içeriğin sunucuda hazırlanıp hazırlanmadığını kontrol et; yalnızca tarayıcıda oluşan içerik bazı botlar tarafından görülmeyebilir. Ayrıntı: JavaScript SEO.
Vibe coding'in riskleri
- Görünmeyen güvenlik açıkları: Kod çalışıyor diye güvenli değildir; veritabanı erişim kuralları ve kimlik doğrulama sık atlanan noktalardır.
- Bakım sorunu: Kimsenin anlamadığı bir kod, büyüdükçe düzeltilmesi zor bir yapıya dönüşür.
- Bağımlılık ve lisans: Yapay zeka projeye güncel olmayan ya da lisansı uygun olmayan kütüphaneler ekleyebilir.
- Yanlış güven: Birkaç başarılı denemeden sonra kritik işler de aynı yöntemle yapılmaya başlanır.
Sıkça sorulan sorular
Vibe coding için yazılım bilmek gerekir mi?
Başlamak için gerekmez; ama ne istediğini net anlatabilmek ve sonucu test edebilmek gerekir. Bu yüzden iyi istem yazma becerisi burada da belirleyicidir.
Vibe coding ile yapılan site arama motorunda sıralanır mı?
Sıralanabilir, ama teknik temeller kontrol edilmelidir: sayfa hızı, başlık yapısı, içeriğin sunucuda oluşturulması ve yapılandırılmış veri gibi.
Vibe coding profesyonel yazılımın yerini alır mı?
Prototip ve küçük araçlarda büyük hız kazandırıyor; kritik sistemlerde ise inceleme, test ve güvenlik süreçleri hâlâ gerekli.
Kavramın yılın kelimesi seçilmesine dair duyuru: Collins Dictionary: Word of the Year 2025.
Yapay zekayla hızla kurulan sitelerin yapay zeka botları tarafından okunabilir olup olmadığını kontrol etmenin yollarını yapay zeka SEO rehberinde anlattım.
ChatGPT, Gemini ve Google AI Modu'nda markanızın doğru bilgiyle anılmasını ve kaynak gösterilmesini sağlayan, ölçülebilir GEO danışmanlığı.
