Toplantılarda en sık duyduğum hesap şöyle başlar. "Ürünü 1.500'e satıyoruz, maliyeti 600, demek ki yüzde 60 marjımız var, ROAS 1,67'nin üstündeyse kardayız." Bu hesap yanlış değil, eksik. Brüt marj, siparişten kalan parayı KDV, iade, kargo, paketleme ve ödeme komisyonu düşülmeden ölçer. Başabaş ROAS'ı katkı payıyla hesaplamak gerekir, çünkü reklamın karşılaması gereken şey brüt kar değil, satışla birlikte artan bütün giderler düşüldükten sonra kalan katkıdır. Aynı ürün için brüt marjla bulunan eşik 1,67 kat, katkıyla bulunan eşik 2,88 kat. Aradaki her ROAS değeri, ekibin kar sandığı bir zarar.
Bu farkı Türkiye'deki e-ticaret işletmeleri için ayrıntılı hesapladığım bir araştırma raporu yayımladım. Burada, kendi ürününüz için eşiği nasıl kuracağınızı ve hedef ROAS'a nasıl çevireceğinizi anlatıyorum.
Araştırma bulgusu. Temsili bir e-ticaret ürününde brüt marjla 1,67 kat görünen başabaş ROAS, KDV, iade, kargo, paketleme ve ödeme komisyonu hesaba katıldığında 2,88 kata çıkıyor ve aradaki bantta panel kar gösterirken işletme her siparişte para kaybediyor. Katkı marjına dayalı başabaş ROAS raporu
Başabaş ROAS ne demektir?
Başabaş ROAS, reklamın ne kar ne zarar ettirdiği getiri düzeyidir. Reklama harcanan her lira, getirdiği satışın bıraktığı katkıyla tam olarak karşılanır. Formülü basit. Başabaş ROAS = 1 ÷ katkı marjı. Katkı marjınız yüzde 25 ise başabaşınız 4 kat, yüzde 40 ise 2,5 kattır.
Formülün basitliği, içindeki katkı marjı rakamının ne kadar dikkat istediğini gizliyor. Hata hemen her zaman paydada yapılır, yani katkı marjını gerçekte olduğundan yüksek hesaplamakta. Başabaş ROAS tanımını sözlükte de kısaca verdim.
Brüt marj ile katkı marjı aynı ürün için ne kadar farklı çıkar?
Temsili bir ürün üzerinden gösterelim. KDV dahil fiyatı 1.800 TL, KDV yüzde 20, bugünkü yerine koyma maliyeti 600 TL, gidiş kargosu 70 TL, paketleme 15 TL, ödeme komisyonu yüzde 2,5 ve iade oranı yüzde 15.
| Yaklaşım | Pay | Payda | Eşik |
|---|---|---|---|
| Brüt marjla başabaş | 1.500 TL KDV hariç satış | 900 TL brüt kar | 1,67 kat |
| Katkıyla başabaş, panel KDV dahil görüyor | 1.800 TL | 624,50 TL katkı | 2,88 kat |
| Katkıyla başabaş, panel KDV hariç görüyor | 1.500 TL | 624,50 TL katkı | 2,40 kat |
Brüt marjla bulunan eşik, gerçek başabaşın yaklaşık yüzde 58'inde kalıyor. Panel 2,2 kat gösterdiğinde brüt marja bakan ekip rahat bir kar görüyor, katkıya bakan ise her siparişte para kaybedildiğini. 624,5 TL'lik katkının satır satır nasıl bulunduğunu katkı payı hesaplama örneğinde gösterdim.
Tablodaki ikinci ve üçüncü satırın farkına da dikkat. Ekonomisi tamamen aynı olan bir ürünün eşiği, panelin KDV dahil mi hariç mi tutar gördüğüne göre değişiyor. İki taban arasındaki oran tam olarak KDV katsayısı, yani 1,20. Eşiği hesaplamadan önce kendi kurulumunuzda panele hangi tutarın gittiğini öğrenmeniz gerekiyor. Yoksa doğru hesapladığınız eşiği yanlış rakamla karşılaştırırsınız.
Başabaştan hedef ROAS'a nasıl geçilir?
Başabaş bir hedef değil, bir sınırdır. Kira, maaşlar, yazılımlar ve işletme sahibinin kazancı katkıdan ödenecek. Hedef, her siparişten bu kalemler için ayırmak istediğiniz pay düşüldükten sonra kurulur.
Temsili üründe sipariş tutarının yüzde 15'ini, yani 270 TL'yi sabit giderler ve kar için ayırdığımızı düşünelim. Reklama ayrılabilecek tutar 624,5 eksi 270, yani 354,5 TL'ye iner. Hedef ROAS 1.800 ÷ 354,5, yaklaşık 5,08 kat olur. 624,5 TL size başabaş CPA'yı, 354,5 TL ise siparişe ödenebilecek hedef CPA'yı verir. ROAS yerine CPA ile çalışan bir ekip de aynı hesabı bu iki rakamla yapar.
| Eşik | Panel KDV dahil görüyor | Panel KDV hariç görüyor |
|---|---|---|
| Başabaş ROAS | 2,88 kat | 2,40 kat |
| Hedef ROAS, yüzde 15 katkı alanıyla | 5,08 kat | 4,23 kat |
| Başabaş CPA | 624,50 TL | |
| Hedef CPA | 354,50 TL | |
Panelin abartısı hesaba nasıl katılır?
Buraya kadar hesapladığımız eşikler defterin dilinde. Panel ise kendi dilinde konuşur, aynı siparişi birden fazla kez sayar, iadeyi göremez, bazen görüntüleme sonrası satışları da ekler. Defterdeki eşiği panelde izlenecek hedefe çevirmek için onu gerçeklik katsayısına bölersiniz. Temsili üründe katsayının 0,6 olduğunu varsayalım. Panelde başabaş 2,88 ÷ 0,6 = 4,80 kata, hedef 5,08 ÷ 0,6 = 8,46 kata çıkar.
8,46 kat ilk bakışta ulaşılmaz görünebilir. Ama panel 8 kat gösterirken defterde neredeyse sıfır kar kalan hesapları gördükten sonra bu rakam bana ulaşılmaz değil, dürüst geliyor. Katsayının nasıl hesaplandığını gerçeklik katsayısı nedir başlığında, hedefin bölünürken düşülen çifte düzeltme tuzağını da hedef ROAS düzeltmesi üzerine yazdığım yazıda anlattım. İkisinin birlikte nasıl kullanıldığını reklam karlılığını defterden ölçme rehberinde bir arada gösterdim.
Eşik ne zaman ve ne kadar oynar?
Başabaşı yılda bir kez hesaplayıp tabloya yapıştırmak yetmiyor. Üç şey eşiği sürekli hareket ettiriyor.
İade oranı. Pırlanta vakasında aylık online iade oranı yüzde 7,8 ile yüzde 22,4 arasında gidip geldi. Temsili ürün yapısında bu, başabaşın 2,59 ile 3,26 kat arasında oynaması demek. Yıllık ortalamayla kurulan tek bir hedef, iadenin yükseldiği özel gün dönemlerinde başabaşın altında kalıyor.
İndirim. Yüzde 20 indirim başabaşı 2,88 kattan 3,80 kata çıkarıyor, yani yüzde 32 yükseltiyor. Yüzde 40 indirimde başabaş 8,15 kata çıkıyor ve yüzde 15 kar alanı hiçbir ROAS düzeyinde karşılanamıyor. Kampanya dönemlerinde hedefi korumak, satış artarken karın erimesi demek.
Maliyet. Yerine koyma maliyeti yükseldikçe katkı düşer, eşik yükselir. Stok giriş maliyetiyle hesaplanan katkı, gerçek başabaşı yüzde 14 kadar düşük gösterebiliyor.
Ücretsiz kargo eşiği başabaşı nasıl değiştirir?
Kargo, katkı tablosunun en kolay unutulan ama en kolay da yönetilebilen kalemlerinden biri. Ücretsiz kargo eşiğiniz ortalama sepetin hemen üzerindeyse, eşiği geçmek için sepete ürün ekleyen müşteri kargonun maliyetini daha büyük bir tutara yayar. Eşik çok düşükse küçük siparişlerin neredeyse hepsi kargo yüzünden zarara girer.
Temsili üründe 70 TL'lik gidiş kargosu ve iade oranıyla çarpılmış dönüş kargosu toplamda 80,5 TL tutuyor. Sepete 400 TL'lik ikinci bir ürün eklendiğinde kargo maliyeti neredeyse aynı kalırken satış tutarı büyüyor ve katkı marjı yükseliyor. Bu yüzden başabaşı tek ürün için değil, gerçek sepet ortalaması için hesaplamak daha doğru. Sepetinizde ortalama kaç ürün var ve kargo kaç siparişte ücretsiz, iki rakamı da tabloya ekleyin.
Kategori bazında hedef nasıl kurulur?
Mağazanın ortalama başabaşı, ürün grupları arasındaki büyük farkları saklar. Pratikte şu yolu izliyorum. Önce satışın büyük kısmını yapan ürün gruplarını belirliyorum. Her grup için katkı tablosunu güncel maliyet ve o grubun kendi iade oranıyla kuruyorum. Sonra her grubu ayrı ürün setine ya da kampanyaya alıp kendi hedefiyle çalıştırıyorum. Yüksek katkılı grup daha düşük bir hedefle büyümeye bırakılıyor, düşük katkılı grup ise ya daha yüksek hedefle sınırlanıyor ya da reklamdan tamamen çıkarılıyor.
Bu ayrımı yapmayan hesaplarda algoritma genellikle en kolay satan ürünü, yani çoğu zaman en düşük katkılı ürünü öne çıkarıyor. Birim ekonomisini kategoriye kadar indiren bu çalışmayı e-ticaret büyüme danışmanlığı sürecinin ilk ayında yapıyorum, çünkü sonraki her bütçe kararı bu tabloya dayanıyor.
Sık sorulan sorular
E-ticarette ROAS kaç olmalı?
Herkes için doğru bir ROAS yok. Doğru rakam, katkı marjınızdan hesaplanan başabaşın, sabit giderleri ve hedef karı da karşılayacak kadar üstüdür. Yüzde 40 katkılı bir mağazada 3 kat iyi bir rakam olabilir, yüzde 25 katkılı bir mağazada aynı rakam zarardır.
Başabaş ROAS ile MER aynı şekilde mi hesaplanır?
Mantık aynı, kapsam farklı. Başabaş ROAS tek bir kampanyanın ya da ürünün eşiğidir. MER ise toplam ciroyu toplam pazarlama harcamasına böler. İşletme düzeyindeki başabaş MER'i, işletmenin ortalama katkı marjından hesaplarsınız.
Başabaş ROAS'ın altında kalan kampanya hemen kapatılmalı mı?
Hemen değil. Önce panelin o kampanyayı doğru ölçüp ölçmediğine bakın. Mağazada ya da telefonda satış getiren kampanyalar panelde olduğundan zayıf görünür. Yeni müşteri getiren kampanyalarda ise ilk siparişteki zarar, ikinci siparişle kapanıyor olabilir.
Kaynaklar
Reklamların satış getirmiyor mu?
Reklam hesabını birlikte inceleyelim, nerede bütçe kaybettiğini netçe görelim.
Ücretsiz Ön Görüşme