Katkı payı, bir siparişten reklam ve sabit giderler ödenmeden önce işletmeye kalan paradır. Satış gelirinden o satışla birlikte artan bütün giderler düşülür, yani ürün maliyeti, kargo, paketleme, ödeme komisyonu ve iadenin maliyeti. E-ticarette katkı payını hesaplamanın doğru yolu, panelin gördüğü sipariş tutarından başlayıp KDV'yi, beklenen iadeyi ve bugünkü yerine koyma maliyetini düşerek sipariş başına kalan tutarı bulmaktır. Bulduğunuz rakam, reklama siparişte en fazla ne kadar ödeyebileceğinizi gösterir.
Muhasebe derslerindeki tanımı da aynıdır. Katkı payı, satış fiyatı ile birim değişken maliyet arasındaki farktır. E-ticaretteki fark, değişken maliyetlerin sayısının fazlalığında ve bazılarının hiç göze görünmemesinde. Aşağıdaki tabloyu kendi ürününüzle doldurduğunuzda çoğu zaman tahmin ettiğinizden düşük bir rakam çıkacak. Katkı payı, reklam karlılığını defterden okuma yönteminin de ilk adımı. Bu rakam, ileride göreceğiniz bütün reklam hedeflerinin temeli.
Katkı payı formülü e-ticarette nasıl kurulur?
Sıra önemli. Önce gelirin gerçekte ne kadar olduğunu, sonra o geliri elde etmek için ne harcandığını bulursunuz.
- Panelin ya da sitenin gösterdiği sipariş tutarını yazın.
- KDV'yi çıkarın. Yüzde 20 KDV'de tutarı 1,20'ye bölersiniz.
- İadeyi düşün. İade oranınız yüzde 15 ise KDV hariç tutarın yüzde 85'i size kalır.
- Ürün maliyetini bugünkü yerine koyma maliyetiyle düşün. İade edilen ürün satılabilir durumda stoka dönüyorsa maliyeti de aynı oranda azaltın.
- Kargoyu düşün. Gidiş kargosunun tamamını, dönüş kargosunu ise iade oranıyla çarparak ekleyin.
- Paketlemeyi ve ödeme komisyonunu düşün. Komisyon iade edilen siparişte çoğu zaman geri gelmez, bu yüzden tam tutar üzerinden alın.
Kalan rakam sipariş başına katkıdır. Katkıyı panelin gördüğü sipariş tutarına bölerseniz katkı marjını bulursunuz.
1.800 TL'lik bir ürün için hesap satır satır nasıl görünür?
Bu örneği katkı marjı üzerine yaptığım araştırmada temsili ürün olarak kullandım. KDV dahil etiket fiyatı 1.800 TL, KDV yüzde 20, yerine koyma maliyeti 600 TL, gidiş kargosu 70 TL, paketleme 15 TL, ödeme komisyonu yüzde 2,5 ve iade oranı yüzde 15.
Araştırma bulgusu. Temsili bir e-ticaret ürününde brüt marjla 1,67 kat görünen başabaş ROAS, KDV, iade, kargo, paketleme ve ödeme komisyonu hesaba katıldığında 2,88 kata çıkıyor ve aradaki bantta panel kar gösterirken işletme her siparişte para kaybediyor. Katkı marjına dayalı başabaş ROAS raporu
| Kalem | Hesap | Sipariş başına |
|---|---|---|
| Panelin gördüğü tutar | KDV dahil fiyat | 1.800,00 TL |
| KDV hariç satış | 1.800 ÷ 1,20 | 1.500,00 TL |
| İade sonrası gelir | 1.500 × 0,85 | 1.275,00 TL |
| Ürün maliyeti | 600 × 0,85 | 510,00 TL eksi |
| Kargo | 70 + 0,15 × 70 | 80,50 TL eksi |
| Paketleme | Sabit | 15,00 TL eksi |
| Ödeme komisyonu | 1.800 × 0,025 | 45,00 TL eksi |
| Reklam öncesi katkı | 624,50 TL | |
| Katkı marjı | 624,5 ÷ 1.800 | Yüzde 34,7 |
1.800 TL'lik bir siparişten reklam ve sabit giderler öncesinde 624,5 TL kalıyor. Reklam bu siparişe 624,5 TL'den fazla para harcarsa sipariş zararına gelmiş olur. Bu rakamı kullanarak başabaş ROAS'ı bulmak da tek adım. 1.800'ü 624,5'e böldüğünüzde 2,88 kat çıkıyor. Bunun brüt marjla bulunan 1,67 kattan neden bu kadar farklı olduğunu başabaş ROAS'ın katkıyla hesaplanması üzerine yazdığım yazıda açtım.
Katkı tablosunda en sık hangi kalemler unutulur?
Danışmanlık kayıtlarımda üç kalem açık ara öne çıkıyor.
KDV. Panelin KDV dahil tutar gördüğünü unutmak, en sık ve en pahalı hata. Temsili üründe KDV tek başına panel tutarının altıda biri, 300 TL. Katkıyı KDV dahil tutar üzerinden hesaplayan bir ekip her siparişte olmayan 300 TL'yi harcayabileceğini sanıyor.
İade. İade panelde hiç görünmediği için tabloda da unutuluyor. Örnekte iade gelirden 225 TL düşüyor, ürün stoka döndüğü için maliyeti 90 TL azaltıyor, dönüş kargosuyla 10,5 TL ek gider yaratıyor. Katkı üzerindeki net etkisi 145,5 TL.
Ürün maliyetinin tarihi. Stoğa girerken ödenen fiyatla bugün aynı ürünü yeniden almak için ödenecek fiyat aynı değil. Fiyatların sürekli yükseldiği dönemlerde eski maliyetle hesaplanan katkı olduğundan yüksek çıkar. Pırlanta vakasında alyans grubunun brüt marjı stok giriş maliyetiyle yüzde 44, bugünkü yerine koyma maliyetiyle yüzde 30 çıkıyordu. Aynı oranı temsili ürüne uyguladığımızda katkı 726,5 TL'ye çıkıyor ve başabaş gerçeğinden yaklaşık yüzde 14 düşük görünüyor. Bu konuyu enflasyon döneminde ROAS'ın neden yanılttığını anlatırken genişlettim. Fiyatı altına bağlı ürünlerde katkı tablosunun her ay nasıl yenilendiğini kuyumcu reklam ajansı sayfasında anlattım.
İndirim katkıyı neden satış fiyatından hızlı eritir?
Çünkü indirim yalnızca geliri düşürür, maliyetleri düşürmez. Ürün maliyeti, kargo ve paketleme yüzde 20 indirimde de aynı kalır. Aynı ürün için indirim senaryoları şöyle.
| Senaryo | Satış tutarı | Sipariş başına katkı | Katkı marjı | Başabaş ROAS |
|---|---|---|---|---|
| İndirimsiz | 1.800 TL | 624,50 TL | Yüzde 34,7 | 2,88 kat |
| Yüzde 20 indirim | 1.440 TL | 378,50 TL | Yüzde 26,3 | 3,80 kat |
| Yüzde 30 indirim | 1.260 TL | 255,50 TL | Yüzde 20,3 | 4,93 kat |
| Yüzde 40 indirim | 1.080 TL | 132,50 TL | Yüzde 12,3 | 8,15 kat |
Fiyattaki yüzde 20'lik düşüş katkıyı yüzde 39 azaltıyor. Yüzde 40 indirimde siparişten kalan para neredeyse beşte bire iniyor. Kampanya dönemlerinde ekiplerin aynı ROAS hedefini korumaya devam etmesi bu yüzden tehlikeli. İndirimli dönemde hedef de yükselmeli, yoksa satış adedi artarken kar erir.
Katkıyı indirim yapmadan nasıl büyütürsünüz?
Katkı payı yalnızca bir hesap değil, aynı zamanda bir kaldıraç listesi. Tablodaki her satır büyütülebilir ya da küçültülebilir.
İade oranını düşürmek en sessiz ama en etkili yollardan biri. Temsili ürün yapısında iade oranı yüzde 18,2'den yüzde 13,4'e indiğinde başabaş 3,03 kattan 2,81 kata iniyor. Bunu panelde hiç göremezsiniz ama defterde her siparişte hissedersiniz. Doğru beden tablosu, gerçekçi ürün fotoğrafları ve net ürün açıklaması burada reklamdan daha çok iş görür.
Sepet ortalamasını büyütmek, kargo ve paketlemeyi daha büyük bir tutara yayar. Takım teklifleri, ücretsiz kargo eşiği ve tamamlayıcı ürün önerileri bu işe yarar.
Ve belki en önemlisi, indirimi satışın tek sebebi olmaktan çıkarmak. Ürünü fiyatla değil, değerini anlatan bir mesaj ve görselle satabildiğinizde katkıdan ödün vermeden hacim alırsınız. İndirim yerine teklifi ve anlatımı güçlendiren bir reklam kreatif stratejisi, uzun vadede en karlı kaldıraçlardan biri oluyor.
Katkı payı ürün bazında mı, sipariş bazında mı tutulmalı?
İkisi de gerekli, ama farklı kararlar için. Sipariş bazındaki ortalama katkı, işletme düzeyinde hedef ROAS'ı ve bütçe tavanını belirlemeye yeter. Ürün ya da kategori bazındaki katkı ise hangi ürünün reklamının büyütüleceğine karar vermek için şart. Aynı mağazada yüzde 50 katkılı bir ürünle yüzde 20 katkılı bir ürün aynı kampanyada, aynı hedefle yarışıyorsa algoritma genellikle satması kolay olanı, yani çoğu zaman düşük katkılı olanı öne çıkarır.
Pratik önerim şu. Başlangıçta en çok satan 20 ürün için katkı tablosu kurun, kalanları kategori ortalamasıyla yönetin. Tabloyu her ay güncel maliyet ve gerçekleşen iade oranıyla yenileyin.
Sık sorulan sorular
Katkı payı ile brüt kar arasındaki fark nedir?
Brüt kar, satış fiyatından yalnızca ürün maliyetini düşer. Katkı payı ise satışla birlikte artan bütün giderleri düşer. E-ticarette ikisinin arasındaki fark çoğu zaman kargo, komisyon, iade ve KDV kadardır ve bu fark başabaş ROAS'ı neredeyse iki katına çıkarabilir.
Pazaryerinde satış yapıyorsam katkı payı nasıl değişir?
Tabloya pazaryeri komisyonu ve varsa pazaryeri reklam gideri eklenir. Komisyon satış tutarı üzerinden alındığı için katkıyı ciddi biçimde düşürür. Pazaryeri komisyonunun hesabını ayrıca Trendyol komisyon ve kar marjı hesabı yazısında anlattım.
Katkı payı oranı kaç olmalı?
Herkes için doğru bir oran yok. Önemli olan, katkı oranınızın reklamın getirdiği satışı karşılayacak kadar yüksek olup olmadığı. Katkı marjı yüzde 20'nin altına inen ürünlerde reklamla karlı büyümek çok zorlaşır, çünkü başabaş ROAS 5 katın üzerine çıkar.
Kaynaklar
Reklamların satış getirmiyor mu?
Reklam hesabını birlikte inceleyelim, nerede bütçe kaybettiğini netçe görelim.
Ücretsiz Ön Görüşme