Site hızı SEO'yu iki yoldan etkiler. Google'ın sayfa deneyimi sinyallerinden biri olarak sıralamaya küçük ama gerçek bir katkı verir, asıl büyük etkisini ise ziyaretçinin sayfada kalıp kalmamasını ve satın alıp almamasını belirleyerek gösterir. Yani hız, sıralamanın kendisinden çok sıralamadan gelen trafiğin değerini belirler. Yavaş bir sayfa ilk sıraya çıksa bile ziyaretçiyi kaybeder. Hızlı bir sayfa ise aynı trafikten daha fazla müşteri çıkarır.
Bu ayrımı dürüstçe yapmak gerekiyor, çünkü piyasada hız çok abartılıyor. Hız skorunu 60'tan 95'e çıkardıktan sonra sıralamanın uçmasını bekleyen işletmelerle sık karşılaşıyorum. Olmuyor. Google'ın kendi açıklaması da net. Alakalı ve faydalı içerik her zaman önce gelir, sayfa deneyimi ise benzer kalitedeki sayfalar arasında fark yaratır. Ama aynı işletmelerde dönüşüm oranının hızla birlikte yükseldiğini de görüyorum. Asıl kazanç orada. Bu yüzden hız çalışmasına başlamadan önce müşterilerime hep aynı soruyu soruyorum. Bu çalışmayla neyi değiştirmeyi bekliyoruz, sıralamayı mı yoksa satışı mı?
Google site hızını nasıl ölçer?
Google laboratuvar testine değil, gerçek kullanıcılardan toplanan veriye bakar. Bu veri Chrome kullanıcılarının tarayıcılarından anonim olarak toplanır ve Core Web Vitals adı verilen üç ölçüyle değerlendirilir. Değerlendirme, ziyaretlerin yüzde yetmiş beşinin hangi seviyede olduğuna göre yapılır. Yani sayfanız sizin hızlı internetinizde ve yeni telefonunuzda hızlı görünse bile, ziyaretçilerinizin önemli bir kısmı eski cihazlarla ve zayıf mobil bağlantıyla geliyorsa skor düşük çıkar.
| Ölçü | Neyi ölçer? | İyi eşik |
|---|---|---|
| LCP | Sayfadaki en büyük içeriğin, genellikle ana görselin ya da başlığın, ne kadar sürede yüklendiği | 2,5 saniye ve altı |
| INP | Sayfanın tıklama ve dokunmalara ne kadar hızlı tepki verdiği | 200 milisaniye ve altı |
| CLS | Sayfa yüklenirken öğelerin ne kadar kaydığı | 0,1 ve altı |
Kavramların kısa tanımları sözlükte. Core Web Vitals, LCP, INP ve CLS maddelerine bakabilirsiniz.
PageSpeed skoru neden yanıltıcı olabilir?
Google site hız testi denince çoğu kişinin aklına PageSpeed Insights gelir. Bu araç iki tür veri gösterir. Üstte gerçek kullanıcı verisi, altta ise tek seferlik bir laboratuvar testi. İnsanların baktığı yüz üzerinden skor laboratuvar testinden gelir. Bu skor bir teşhis aracıdır, Google'ın sıralamada kullandığı değer değildir. Aynı sayfayı arka arkaya üç kez test ettiğinizde bile farklı skorlar alabilirsiniz.
Ben skorun kendisine değil, sayfanın üstündeki gerçek kullanıcı verisine ve Search Console'daki Core Web Vitals raporuna bakıyorum. Laboratuvar testini ise sorunun nereden geldiğini anlamak için kullanıyorum. Hangi görsel geç yükleniyor, hangi kod ana iş parçacığını meşgul ediyor, hangi yazı tipi düzeni kaydırıyor?
LCP neden yavaşlar ve nasıl hızlanır?
LCP'yi yavaşlatan dört ana sebep var. Sunucunun ilk yanıtı geç veriyor olması. Ana görselin büyük ve optimize edilmemiş olması. Ana görselin geç yüklenmeye ayarlanmış olması. Bir de ana içeriğin yüklenmesini engelleyen stil ve kod dosyaları.
En sık gördüğüm hata üçüncüsü. Geç yükleme bütün görsellere toplu olarak uygulanır, buna sayfanın en üstündeki ana görsel de dahildir. Tarayıcı ana görseli en son yükler ve LCP gereksiz yere uzar. Ana görsel her zaman hemen yüklenmeli, hatta önceden yüklenmesi tarayıcıya söylenmeli. Görselleri modern formatlara çevirmek ve ekran boyutuna göre farklı boyutlarda sunmak da büyük fark yaratır. Kavramlar için lazy load ve WebP maddelerine bakabilirsiniz.
INP neden kötüleşir?
INP, kullanıcı bir düğmeye dokunduğunda sayfanın ne kadar sürede tepki verdiğini ölçer. Kötüleşmesinin ana sebebi tarayıcıyı meşgul eden fazla JavaScript'tir. Üçüncü taraf etiketler, sohbet eklentileri, kaydırıcılar, açılır pencereler ve analiz kodları birikir ve her biri ana iş parçacığında biraz yer kaplar. Kullanıcı dokunduğunda tarayıcı önce bunları bitirmek zorunda kalır.
Pratik ilk adım, sitedeki üçüncü taraf kodlarının envanterini çıkarmak. Çoğu sitede artık kimsenin kullanmadığı, ama hala yüklenen eski etiketler bulurum. Bunları kaldırmak ve geri kalanları sayfa yüklendikten sonra çalışacak şekilde ayarlamak, INP'yi genellikle hızla iyileştirir. Etiket yönetiminin ölçüm tarafını Google Tag Manager yazısında anlattım.
CLS neden olur ve nasıl düzeltilir?
CLS, okurken metnin aşağı kayması ya da tam tıklayacağınız anda düğmenin yer değiştirmesi gibi can sıkıcı deneyimi ölçer. Sebebi genellikle boyutu önceden belirtilmemiş görseller, sonradan yüklenen reklam ve banner alanları ve yazı tipinin yüklenirken değişmesidir. Çözüm, her görsel ve yerleştirilmiş içerik için yer ayırmak, yani genişlik ve yükseklik değerlerini baştan vermek ve sonradan eklenen alanların altındaki içeriği itmesini engellemektir.
Sunucu ve altyapı hızı nasıl etkiler?
Sunucunun ilk bayta yanıt verme süresi, diğer bütün ölçülerin tabanıdır. Sunucu yanıtı bir saniye sürüyorsa, ne kadar optimize ederseniz edin LCP'yi iyi seviyeye indirmek zorlaşır. Paylaşımlı barındırmanın yoğun saatlerde yavaşlaması, önbelleğin kapalı olması ya da her sayfa açılışında ağır veritabanı sorgularının çalışması en sık sebeplerdir.
Burada bir içerik ağı kullanmak, yani statik dosyaları kullanıcıya en yakın sunucudan sunmak, özellikle yurt dışından da ziyaretçi alan sitelerde büyük fark yaratır. Sayfa önbelleği ise dinamik sitelerde sunucu yükünü ciddi biçimde azaltır. Kavramlar için TTFB, CDN ve önbellek maddelerine bakabilirsiniz.
Site hız testi nasıl yapılır, hangi araçlar kullanılır?
Dört aracı birlikte kullanıyorum ve her biri farklı bir soruya cevap veriyor. Search Console'daki Core Web Vitals raporu, sitenin genelinde hangi sayfa gruplarının sorunlu olduğunu gösterir. PageSpeed Insights, tek bir sayfanın hem gerçek kullanıcı verisini hem laboratuvar teşhisini verir. Chrome'un geliştirici araçlarındaki performans paneli, bir sayfanın yüklenme sürecini saniye saniye gösterir ve hangi dosyanın neyi beklettiğini ortaya çıkarır. Son olarak sitenin kendi analitiği. Kendi analitik modülümde ziyaretçi tarayıcısından gelen LCP, INP ve CLS değerlerini sayfa ve cihaz bazında topluyorum. Böylece Google'ın raporu güncellenmeden önce bir değişikliğin etkisini görebiliyorum.
WordPress ve hazır altyapılarda hız nasıl iyileştirilir?
WordPress sitelerde hız sorunlarının büyük kısmı tema ve eklentilerden gelir. Her eklenti kendi stil ve kod dosyasını her sayfaya yükleme eğilimindedir. Kullanılmayan eklentileri kaldırmak, sayfa oluşturucuların ağır şablonları yerine sade bir tema kullanmak ve bir önbellek eklentisini doğru yapılandırmak genellikle en büyük kazancı sağlar. Hazır e-ticaret altyapılarında ise kodun büyük kısmına erişiminiz yoktur. Orada etkileyebileceğiniz alanlar görsellerin boyutu, eklenen üçüncü taraf uygulamaların sayısı ve ana sayfadaki kaydırıcı, video ve açılır pencere gibi ağır öğelerdir. Bir uygulamayı eklemeden önce hızı nasıl etkilediğini test etmek, sonradan sorunu aramaktan çok daha kolaydır.
Mobil hız neden ayrı ele alınmalı?
Google siteleri mobil sürümleri üzerinden değerlendirir ve Türkiye'de trafiğin büyük çoğunluğu mobilden gelir. Mobil cihazlarda işlemci daha zayıf, bağlantı daha değişkendir. Masaüstünde iyi görünen bir sayfa mobilde iki katı yavaş olabilir. Bu yüzden testleri her zaman mobil ayarıyla yapıyorum ve optimizasyon önceliğini mobil veriye göre belirliyorum. Cihaz bazında ayrı izlemek bu yüzden önemli, çünkü ortalama değer mobildeki sorunu kolayca gizleyebiliyor.
Hız dönüşümü nasıl etkiler?
Hızın asıl getirisi burada. Ziyaretçi sayfanın yüklenmesini beklerken her saniye bir kısım kullanıcıyı kaybedersiniz. Özellikle reklamdan gelen ziyaretçide bu kayıp doğrudan para kaybıdır, çünkü o tıklama için zaten ödeme yaptınız. Bu yüzden hız çalışmasını SEO projesinden çok dönüşüm projesi olarak ele alıyorum ve öncelikleri en çok reklam ve organik trafik alan sayfalardan başlatıyorum.
Ürün sayfası ve açılış sayfası tarafındaki etkisini landing page hızı ve ürün sayfası hızı yazılarında ayrıntılı anlattım.
Site hızı nasıl artırılır, öncelik nasıl belirlenir?
Core Web Vitals raporu sayfaları tek tek değil, benzer sayfa grupları halinde gösterir. Bu çok işe yarar, çünkü sorun genellikle bir şablondadır. Bütün kategori sayfaları aynı sebeple yavaşsa, kategori şablonunda yapılan tek bir düzeltme yüzlerce sayfayı birden iyileştirir. Benim önceliklendirmem şöyle. Önce en çok trafik ve en çok satış getiren şablon. Sonra en çok etkilenen sayfa sayısı. Sonra düzeltmenin zorluğu.
- Sunucu yanıt süresini ve önbelleği kontrol edin.
- Ana görseli hemen yüklenecek şekilde ayarlayın ve boyutunu küçültün.
- Kullanılmayan üçüncü taraf kodları kaldırın, gerekli olanları erteleyin.
- Görsellere ve reklam alanlarına önceden yer ayırın.
- Değişikliklerden sonra gerçek kullanıcı verisinin güncellenmesini bekleyin.
Hız çalışmasında en sık yapılan hatalar nelerdir?
- Sadece ana sayfayı test etmek. Ana sayfa genellikle en çok özen gösterilen sayfadır. Trafiğin çoğu ise kategori, ürün ve blog sayfalarına gelir.
- Bütün görselleri geç yüklemeye almak. Sayfanın en üstündeki ana görsel de geç yüklenince LCP kötüleşir.
- Bir hız eklentisi kurup bırakmak. Eklentiler bazı dosyaları birleştirip küçültür ama sorunlu üçüncü taraf kodları ve ağır şablonları çözmez.
- Masaüstü skoruna bakmak. Ziyaretçinin çoğu mobilden geliyorsa masaüstü skoru neredeyse hiçbir şey söylemez.
- Değişikliğin etkisini ertesi gün ölçmek. Gerçek kullanıcı verisi haftalar içinde güncellenir.
Değişikliklerin etkisi ne zaman görünür?
Gerçek kullanıcı verisi son yirmi sekiz günün ortalamasından hesaplanır. Bu yüzden bugün yaptığınız bir iyileştirme, Search Console raporuna tam olarak yaklaşık bir ay sonra yansır. İlk haftalarda laboratuvar testinde iyileşmeyi görürsünüz ama raporun değişmemesi normaldir. Bu süreyi bilmeyen ekipler bazen işe yaramadı diye düşünüp doğru bir değişikliği geri alıyor.
Hız yapay zeka botları için önemli mi?
Doğrudan bir sıralama sinyali olarak değil ama dolaylı olarak evet. Yapay zeka botları ve canlı arama yapan asistanlar sayfaları hızlıca çekip işlemek zorunda. Çok yavaş yanıt veren ya da içeriği ağır JavaScript'in arkasına saklayan sayfalar, bu sistemlerin zaman sınırına takılabilir. Hafif, sunucu tarafında oluşturulan ve ana içeriği HTML'de taşıyan sayfalar hem kullanıcıya hem botlara daha iyi hizmet eder. Teknik tarafı teknik SEO yazısında anlattım.
Ben Adem Demir. Bağımsız dijital büyüme stratejisti olarak hız çalışmasını skor yarışı olarak değil, reklam ve organik trafikten daha fazla gelir çıkarma işi olarak yönetiyorum. E-ticaret sitelerine özgü ayrıntıları e-ticaret Core Web Vitals yazısında, SEO çalışmasının bütününü SEO danışmanlığı rehberinde anlattım. Sitenizin hız sorunlarını birlikte önceliklendirmek isterseniz SEO danışmanlığı sayfasından ulaşabilirsiniz.
Kaynaklar
Reklamların satış getirmiyor mu?
Reklam hesabını birlikte inceleyelim, nerede bütçe kaybettiğini netçe görelim.
Ücretsiz Ön Görüşme