ChatGPT SEO, bir markanın ChatGPT cevaplarında doğru biçimde anılması, önerilmesi ve sitesinin kaynak olarak gösterilmesi için yapılan teknik erişim, dizin, içerik ve marka bilgisi çalışmasıdır. İngilizce kaynaklarda ChatGPT SEO optimization diye de geçen bu iş, GEO (generative engine optimization) çalışmasının ChatGPT'ye özgü kısmıdır. Bir markayı ChatGPT iki yoldan tanır. Birincisi modelin eğitim sırasında öğrendikleri, ikincisi soruyu cevaplarken yaptığı web araması. Markanızın ChatGPT'de önerilmesi için sitenizin OAI-SearchBot'a açık olması, Bing gibi arama sağlayıcılarında düzgün dizinde bulunması ve markanızın web genelinde tutarlı, bağımsız kaynaklarca anılması gerekir. Bu üçünden biri eksikse içerik ne kadar iyi olursa olsun sonuç zayıf kalır.
"ChatGPT bizi hiç önermiyor" diye gelen markaların çoğunda sorun içerikte çıkmıyor. Ya güvenlik duvarı OpenAI'ın arama tarayıcısını kötü niyetli bot sanıp engelliyor, ya site Bing'de yarım yamalak dizinde duruyor, ya da marka adı web'de üç farklı yazılışla dolaşıyor. Ayrı bir ChatGPT SEO disiplini yok. Sağlam SEO'nun üzerine eklenen birkaç kontrol noktası var. Genel çerçeveyi GEO nedir sorusundan başlayan rehberde anlattım, aşağıda yalnızca ChatGPT'ye özgü kısmı öncelik sırasıyla ele alıyorum.
Klasik SEO ile ChatGPT SEO arasındaki fark nedir?
Klasik SEO ile ChatGPT SEO arasındaki fark, hedefin sıralama değil cevabın içinde yer almak olması ve bunun için Google'a ek olarak OpenAI'ın tarayıcılarına, Bing dizinine ve modelin eğitim verisine bakmayı gerektirmesidir. Teknik altyapı, sayfa kalitesi ve otorite iki tarafta da aynı işi görür.
Google'da bir sayfa sıralanır ve kullanıcı on sonuç arasından seçim yapar. Sohbet ekranında ise kullanıcı tek bir cevap okur. Markanız o cevapta ya geçer ya geçmez. Ölçü birimi de buna göre değişir. Ortalama konum yerine "hedef soruların kaçında anıldık, kaçında kaynak gösterildik, anlatılan bilgi doğru muydu" sorularına bakarız.
İş sırası da farklılaşır. Klasik SEO projesinde ilk ay genellikle tarama, dizin ve site mimarisine gider. İlk hafta ChatGPT tarafında üç şeye bakarım. OpenAI'ın tarayıcıları siteye girebiliyor mu, site Bing'de nasıl görünüyor ve markanın kendi tanımı web genelinde tutarlı mı. Bu üç kontrol geçmeden içerik üretimine bütçe ayırmak, kapısı kilitli dükkâna vitrin yapmak gibi.
ChatGPT bir markayı neye göre önerir?
Bir markanın ChatGPT'de önerilmesi, web araması yapılmayan cevaplarda modelin eğitim verisinden öğrendiklerine, web araması yapılan cevaplarda ise o anda bulunan sayfalara ve bu sayfalarda markanın nasıl anlatıldığına bağlıdır. Güncel, karşılaştırmalı ve satın almaya yakın sorularda arama devreye girdiği için ikinci yol giderek ağırlık kazanıyor.
OpenAI'ın yardım belgesine göre ChatGPT, sorunuz web'deki bilgiden fayda görecekse kendiliğinden arama yapıyor. Arama yapılan cevaplarda metin içi kaynak bağlantıları ve kaynakların listelendiği bir Kaynaklar düğmesi çıkıyor. Arka planda ChatGPT, kimlikten ayrılmış arama sorgularını Bing gibi üçüncü taraf arama sağlayıcılarıyla paylaşabiliyor. Bu mekanizmaya ChatGPT araması (ChatGPT Search) diyoruz.
Sahada gördüğüm bir ayrıntı daha var. Akıl yürüten modlarda arama adımlarını açtığınızda, ChatGPT'nin tek bir soruyu birkaç farklı aramaya böldüğünü görürsünüz. "İstanbul'da hangi kurumsal temizlik firması güvenilir" sorusu fiyat, yorum, sertifika ve bölge aramalarına ayrılabiliyor. Bu sorgu dallanması (query fan-out) yüzünden ana soruya cevap veren tek bir sayfa yetmez. Alt sorulara da net cevap veren sayfalara ihtiyaç var. Asistanların bu alt aramalardan hangi sayfayı neden seçtiğini yapay zeka arama motorlarının kaynak seçimi yazısında ayrıca ele aldım.
Önerilmek ile kaynak gösterilmek aynı şey mi?
Önerilmek ile kaynak gösterilmek aynı şey değildir. Önerilmek, cevap metninde markanızın adının geçmesidir. Kaynak gösterilmek ise sitenizin cevabın içinde ya da Kaynaklar listesinde tıklanabilir bağlantı olarak yer almasıdır. İkisi ayrı ölçülmeli, çünkü farklı çalışmalarla kazanılır.
Bir marka, sitesi hiç bağlantı almadan forumlar, karşılaştırma yazıları ve haber siteleri sayesinde önerilebilir. Tersi de olur. Siteniz bir rehber sorusunda kaynak gösterilir ama aynı cevapta önerilen markalar arasında adınız geçmez. İlkine marka anılması (brand mention), ikincisine yapay zeka alıntısı (AI citation) diyoruz.
E-ticarette satışa daha yakın olan genellikle önerilmektir. Kullanıcı önerilen markayı çoğu zaman ayrıca aratıp satın alıyor. Bilgi arayan sorularda ise kaynak bağlantısı daha değerlidir, çünkü trafiği doğrudan getirir. Bu yüzden hedef soru listenizi ikiye ayırın. Bir yanda önerilmek istediğiniz "en iyi", "hangisi" ve karşılaştırma soruları, diğer yanda kaynak olmak istediğiniz "nasıl yapılır" ve rehber soruları.
OAI-SearchBot, GPTBot ve ChatGPT-User arasındaki fark nedir?
OAI-SearchBot, sitelerin ChatGPT'nin arama özelliklerinde gösterilmesi için kullanılan tarayıcıdır. GPTBot içeriği OpenAI'ın temel modellerini eğitmek için toplar. ChatGPT-User ise kullanıcı bir sayfayı açmasını istediğinde devreye giren ve otomatik tarama yapmayan ajandır. OpenAI'ın belgesine göre bu ayarlar birbirinden bağımsızdır.
| Tarayıcı | Görevi | Engellerseniz ne olur | Pratik not |
|---|---|---|---|
| OAI-SearchBot | Siteleri ChatGPT'nin arama özelliklerinde göstermek | Siteniz ChatGPT arama cevaplarında gösterilmez, yalnızca gezinme bağlantısı olarak çıkabilir | robots.txt değişikliğinin aramaya yansıması yaklaşık 24 saat sürebilir |
| GPTBot | Temel modellerin eğitimi için içerik toplamak | İçeriğinizin eğitimde kullanılmaması gerektiğini bildirmiş olursunuz, arama görünürlüğü bundan etkilenmez | Eğitime kapatıp aramaya açık kalmak mümkün |
| ChatGPT-User | Kullanıcının başlattığı işlemler, örneğin istenen bir sayfayı açmak | Kullanıcı isteğiyle çalıştığı için robots.txt kuralları uygulanmayabilir | Aramada görünüp görünmeyeceğinizi belirlemez |
| OAI-AdsBot | Reklam olarak gönderilen sayfaların güvenliğini doğrulamak | Yalnızca reklama konan sayfaları ziyaret eder | Topladığı veri model eğitiminde kullanılmaz |
Karıştırılan nokta hep aynı. "Yapay zeka içeriğimizi çalmasın" diye robots.txt'ye eklenen geniş bir engel, çoğu zaman GPTBot ile birlikte OAI-SearchBot'u da kapatıyor. Sonuçta marka eğitim verisinden çıkmadan önce aramadan çıkıyor. Kararı tek satırla değil, tarayıcı tarayıcı verin. Claude, Perplexity ve Google tarafındaki tarayıcılarla birlikte tam listeyi ve JavaScript kaynaklı erişim sorunlarını yapay zeka botlarının siteye erişimi yazısında topladım.
OAI-SearchBot erişimi nasıl kontrol edilir?
OAI-SearchBot erişimi. robots.txt kuralı, CDN ya da güvenlik duvarı ayarı ve sunucu günlükleri sırayla incelenerek kontrol edilir. Üçünden biri tarayıcıyı durduruyorsa ChatGPT aramasında görünmezsiniz, dolayısıyla tek bir kontrolle yetinmeyin.
- robots.txt dosyanızda OAI-SearchBot için bir Disallow kuralı ya da tüm botları kapsayan geniş bir engel olmadığını doğrulayın.
- CDN ve güvenlik duvarı kurallarında OpenAI'ın her tarayıcı için ayrı yayımladığı IP listelerine izin verin. Bot koruması açık sitelerde en sık rastladığım engel bu.
- Sunucu günlüklerinde OAI-SearchBot isteklerini arayın ve dönen durum kodlarına bakın. İstek hiç yoksa ya da 403 dönüyorsa ilk bakılacak yer güvenlik kurallarıdır.
- Değişiklikten sonra en az bir gün bekleyip testi tekrarlayın. OpenAI robots.txt güncellemesinin arama sonuçlarına yansımasının yaklaşık 24 saat sürebildiğini belirtiyor.
Bing, ChatGPT'de görünmek için neden önemli?
Bing, ChatGPT'de görünmek için önemlidir, çünkü OpenAI ChatGPT aramasında sorguları Bing gibi üçüncü taraf arama sağlayıcılarıyla paylaşabildiğini açıkça yazıyor. Arama sağlayıcısının bulamadığı ya da zayıf gördüğü bir sayfanın ChatGPT cevabına kaynak olarak girmesi, sahada gördüğüm kadarıyla nadirdir.
Türkiye'de Bing'in arama payı düşük olduğu için devraldığım sitelerin büyük kısmında Bing Webmaster Tools hesabı hiç açılmamış oluyor. Hesabı açmak, Search Console'daki doğrulanmış siteyi içe aktarmak, site haritasını göndermek ve tarama hatalarına bakmak bir saatlik iş. Copilot görünürlüğü de dahil, bu alanda yapabileceğiniz en ucuz yatırım bu.
Bing'de dizin kontrolü yaparken iki şeye ayrıca bakarım. Önemli kategori ve hizmet sayfalarının Bing'de gerçekten dizinde olup olmadığına ve Google'da iyi sıralanan sayfaların Bing'de neden geride kaldığına. Çoğu zaman sebep ağır JavaScript, eksik iç link ya da Bing'e hiç gönderilmemiş bir site haritasıdır. Copilot'un Bing'e nasıl dayandığını, Bing Webmaster Tools'taki yapay zeka raporunu ve IndexNow'u Perplexity, Gemini ve Copilot'ta görünürlük farkları yazısında anlattım.
Model belleğinde markanız nasıl doğru yer alır?
Model belleğinde markanızın doğru yer alması için web genelinde markanız hakkında tutarlı, güncel ve bağımsız kaynaklardan gelen bilgi bulunması gerekir. Modelin öğrendiğini doğrudan düzenleyemezsiniz. Yalnızca öğrendiği kaynakları etkileyebilirsiniz.
Web araması yapılmayan cevaplarda ChatGPT, eğitim verisinden öğrendiklerine dayanır. Bu verinin bir kesim tarihi vardır. Marka adı, adres ya da ürün gamı yakın zamanda değiştiyse model eski bilgiyi anlatabilir. Bu durumda yapılacak iş, yeni bilginin aramada kolay bulunmasını ve aynı bilginin birden fazla bağımsız kaynakta tekrar etmesini sağlamaktır.
- Hakkımızda sayfasında markayı tek cümlede tanımlayın. Ne sattığınızı, kime sattığınızı ve nereden hizmet verdiğinizi aynı cümlede söyleyin.
- Aynı tanımı sosyal profillerde, pazaryeri mağaza sayfalarında, Google İşletme Profili'nde ve basın metinlerinde koruyun. Marka adının yazılışını sabitleyin.
- Sektör yayınlarında, karşılaştırma yazılarında ve video incelemelerinde gerçek bir varlık oluşturun. Satın alınmış, içeriksiz anılmalar burada iş görmez.
Bilgi Grafiği tarafında markanızın bir varlık olarak nasıl tanımlanacağını marka varlık optimizasyonu yazısında ayrıntısıyla anlattım. GPTBot'u engellemek meşru bir iş kararıdır, ama bunun gelecekteki modellerin markanızı sizin sayfalarınızdan değil başkalarının anlatımından öğrenmesi anlamına geldiğini bilerek verin. Arama görünürlüğünü ise OAI-SearchBot belirler.
Ürünleriniz ChatGPT alışveriş sonuçlarında nasıl görünür?
Ürünlerinizin ChatGPT alışveriş sonuçlarında görünmesi, ürün sayfalarınızın OAI-SearchBot'a ve arama sağlayıcılarına açık olmasına, ürün bilgisinin yapılandırılmış ve tutarlı verilmesine, fiyat ve stok bilgisinin her kanalda aynı olmasına bağlıdır. Alışveriş niyetli sorularda ChatGPT'nin görselli ürün seçenekleri ve satıcı bağlantıları gösterdiğini siz de görmüşsünüzdür.
Sahada en sık gördüğüm sorun fiyat tutarsızlığı. Ürün sitede bir fiyatla, pazaryerinde başka fiyatla, Merchant Center feed'inde üçüncü bir fiyatla duruyor. Cevapta hangi fiyatın görüneceğini siz seçemezsiniz. Tutarsızlık varsa kullanıcı ilk temasta güvenini kaybeder. Ürün sayfasında beden, ölçü, malzeme, uyumluluk ve teslimat süresini düz metinle yazmak, bu bilgileri yalnızca görsele gömmekten çok daha iyi sonuç veriyor. Ürün yapılandırılmış verisinin nasıl kurulacağını e-ticaret sitelerinde schema markup yazısında anlattım.
Ürün feed'i ve sohbet içi ödeme gibi satıcı programlarının kimlere ve hangi ülkelerde açık olduğu sık değişiyor. Türkiye'deki bir mağaza için bugün yapılacak iş, bu programları beklemeden ürün sayfalarını ve marka anılmalarını sağlamlaştırmak. E-ticaret tarafının tamamını e-ticarette GEO ve ürünlerin yapay zeka önerilerine girmesi yazısında ele aldım. Reklam alanı ise organik ürün önerilerinden ayrı işliyor. Reklamların durumu ve organik çalışmayla ilişkisi ChatGPT reklamları ve organik GEO yazısının konusu.
Markanızın ChatGPT'deki görünürlüğü nasıl test edilir ve ölçülür?
Markanızın ChatGPT'deki görünürlüğü, sabit bir hedef soru listesinin aynı koşullarda düzenli sorulup sonuçların kaydedilmesiyle test edilir. Trafik etkisi ise GA4'te chatgpt.com kaynaklı oturumlar ayrı bir kanalda toplanarak ölçülür. Biri olmadan diğeri eksik kalır, çünkü önerilen ama tıklanmayan marka trafik raporunda hiç görünmez.
Test sonuçları neden kişiden kişiye değişir?
Aynı sorunun ChatGPT'deki sonuçları. Konum, bellek ve oturum durumu farklı olduğu için kişiden kişiye değişir. OpenAI, IP adresinden genel konum bilgisi topladığını ve sonuçları isabetli kılmak için bunu arama sağlayıcılarıyla paylaşabildiğini belirtiyor. İstanbul'dan yapılan test ile İzmir'den yapılan test farklı işletmeler gösterebilir.
Bellek açık bir hesapta ChatGPT geçmiş sohbetlerden bildiklerini cevaba katabildiği için, markanızla ilgili çok konuşmuş bir hesapta marka daha sık çıkar. Ekip içinde "ben sorunca çıkıyoruz" itirazının kaynağı genellikle budur. Testleri belleği kapalı geçici sohbette ya da oturum açılmamış bir tarayıcıda yapıyorum. Her soruyu aynı kelimelerle soruyor, cevabı tarihiyle kaydediyor, gösterilen kaynakları ayrıca not ediyorum. Aynı soruyu iki üç kez tekrarlamak, cevabın ne kadar kararlı olduğunu da gösterir.
ChatGPT'den gelen trafik GA4'te nerede görünür?
GA4'te ChatGPT'den gelen trafik genellikle chatgpt.com kaynaklı yönlendirme trafiği olarak görünür ve arama cevaplarındaki bağlantılarda çoğu zaman utm_source=chatgpt.com parametresi bulunur. Raporlarda bu oturumları ayrı izleyebilmek için yapay zeka kaynaklarını toplayan özel bir kanal grubu tanımlamanızı öneririm.
Mobil uygulamadan gelen ziyaretlerin bir kısmı yönlendiren bilgisi taşımayabilir ve doğrudan trafik olarak görünebilir. Bu yüzden rapordaki yapay zeka yönlendirme trafiği gerçek etkinin alt sınırıdır. Form ve ödeme sayfasına "bizi nereden duydunuz" alanı eklemek, bu boşluğu kapatmanın en ucuz yolu. Kanal gruplarının doğru çalışması için temel kurulumun sağlam olması gerekiyor. Bunun için GA4 kurulumu yazısına bakabilirsiniz. İstem takibi, Search Console ve GA4'ü bir arada kullandığım ölçüm düzenini yapay zeka görünürlüğünün ölçümü yazısında anlattım.
ChatGPT markanızı önermiyorsa sorun nerede?
Markanızın ChatGPT'de önerilmemesinin nedeni çoğunlukla dört yerden biridir. Tarayıcı erişimi, Bing'deki dizin durumu, web genelindeki marka anılmaları ya da eski veya tutarsız marka bilgisi. Hangisi olduğunu belirtiye bakarak ayırabilirsiniz.
| Belirti | İlk bakılacak yer | Olası neden |
|---|---|---|
| Marka adıyla sorulan sorularda bile siteniz kaynak gösterilmiyor | robots.txt, CDN ve güvenlik duvarı, sunucu günlükleri | OAI-SearchBot engelleniyor |
| Kategori sorularında rakipler var, siz yoksunuz | Bing'deki dizin durumu, karşılaştırma ve liste yazılarındaki anılmalar | Arama sağlayıcısı sizi getirmiyor ya da bağımsız kaynaklarda yoksunuz |
| Marka hakkında eski ya da yanlış bilgi veriliyor | Hakkımızda sayfası, sosyal profiller, pazaryeri mağaza açıklamaları | Model eski kaynaklardan öğrenmiş ya da web'de çelişkili bilgi var |
| Satış ekibi "ChatGPT'de gördüm" diyen müşteri anlatıyor ama raporda yok | GA4 kanal grubu, doğrudan trafik, formdaki kaynak sorusu | Uygulama trafiği yönlendiren bilgisi taşımıyor |
| Testte bir gün çıkıyorsunuz, ertesi gün çıkmıyorsunuz | Test koşulları, konum, bellek | Koşullar sabit değil ya da cevap henüz kararsız |
Marka yanlış anlatılıyorsa düzeltme sırası farklıdır. Önce yanlışın hangi kaynaktan geldiğini bulmak gerekir. Tabloda üçüncü satıra düşüyorsanız, karşılaştırma yazıları ve forumlardaki anılmaları ayrı bir liste olarak çıkarıp en çok kaynak gösterilen üçüncü taraf sitelerden başlayın.
ChatGPT SEO hizmeti ne zaman gerekir, ajans ya da danışman nasıl seçilir?
Dışarıdan ChatGPT SEO hizmeti almak, yani işi bir danışmana ya da ajansa vermek. Bot erişimi, Bing dizini ve marka bilgisi kontrollerini yaptığınız halde hedef sorularda görünmüyorsanız, marka yanlış anlatılıyorsa ya da altyapınız birden fazla sistem ve güvenlik katmanından oluşuyorsa gerekir. Temel kontrolleri ekibiniz bu sayfadaki sırayla kendisi yapabilir.
ChatGPT SEO danışmanlığında ücreti belirleyen değişkenler sitenin büyüklüğü, takip edilecek hedef soru sayısı, kaç dilde ve kaç platformda ölçüm yapılacağı ve işin yalnızca denetim mi yoksa içerik ile dijital PR'ı da kapsayıp kapsamadığıdır. Bir ChatGPT SEO ajansı ya da danışman seçerken üç işarete dikkat ederim. "Sizi ChatGPT'de önerilen marka yaparız" garantisi veren, teklifinin merkezine llms.txt dosyasını koyan ya da ölçüm yöntemini anlatamayan birine bütçe vermeyin. Kendi markası için hangi sorularda göründüğünü, nasıl test ettiğini ve hangi kaynaklarda anıldığını gösterebilen biriyle çalışın. Seçim kriterlerini GEO uzmanı nasıl seçilir yazısında ayrıntılı sıraladım.
Ben bu işe denetimle başlıyorum. Erişim, dizin, varlık tutarlılığı ve hedef soru testini aynı raporda topluyor, sonra hangi işin kimde kalacağına birlikte karar veriyoruz. Kapsamı ve süreci GEO danışmanlığı sayfasında anlattım. Markanızın ChatGPT'deki durumuna birlikte bakmamızı isterseniz GEO danışmanlığı başvuru formunu doldurabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
ChatGPT SEO ile GEO aynı şey mi?
ChatGPT SEO ile GEO aynı şey değildir. ChatGPT SEO, GEO'nun yalnızca ChatGPT cevaplarındaki görünürlüğe odaklanan bölümüdür. GEO aynı işi Google'ın AI Bakışı ve AI Modu, Gemini, Copilot ve Perplexity için de kapsar. İçerik ve marka tarafı ortaktır, tarayıcı izinleri ve dayanılan arama dizini ise platformdan platforma değişir.
GPTBot'u engellersem ChatGPT'de görünmez miyim?
GPTBot'u engellemek ChatGPT aramasındaki görünürlüğünüzü kesmez. Aramadaki görünürlüğü OAI-SearchBot belirler. GPTBot yalnızca içeriğin model eğitiminde kullanılmasıyla ilgilidir. OpenAI'ın belgesi, eğitime kapatıp aramaya açık kalmayı örnek senaryo olarak veriyor.
ChatGPT'de reklam vermek organik önerileri artırır mı?
Reklam vermek, ChatGPT'deki organik önerileri doğrudan artırmaz. Reklamlar organik cevaptan ayrı bir alanda gösterilir ve reklam sayfalarını ziyaret eden OAI-AdsBot, arama görünürlüğünü belirleyen OAI-SearchBot'tan ayrı bir tarayıcıdır. Reklam, organik görünürlüğün yerine değil yanına konacak bir kanaldır.
ChatGPT SEO ne kadar sürede sonuç verir?
Erişim sorunları düzeltildikten sonra ChatGPT arama cevaplarındaki değişiklik birkaç gün ile birkaç hafta içinde görülebilir. Model belleğindeki değişiklik ise yeni model sürümlerini beklediği için aylar sürebilir. Marka anılması tarafındaki iş en yavaş olanıdır ve süreklilik ister.
llms.txt dosyası ChatGPT'de görünürlüğü artırır mı?
llms.txt dosyasının ChatGPT görünürlüğünü artırdığına dair OpenAI'ın tarayıcı belgelerinde bir ifade yok. Görünürlük için belirleyici olan OAI-SearchBot erişimi ve arama sağlayıcılarındaki durumdur. Dosyanın ne işe yaradığını ve kimin okuduğunu llms.txt nedir ve nasıl oluşturulur yazısında anlattım.
Sitemi ChatGPT'ye elle gönderebilir miyim?
OpenAI'ın tarayıcı belgesinde site sahiplerine yönelik bir gönderim paneli anlatılmıyor. Belgede tarif edilen yol OAI-SearchBot'a robots.txt ve güvenlik duvarında erişim izni vermek. Bunun yanında sitenizi Bing Webmaster Tools üzerinden Bing'e göndermek, ChatGPT aramasının kullandığı sağlayıcı tarafında işinizi kolaylaştırır.
Kaynaklar
Reklamların satış getirmiyor mu?
Reklam hesabını birlikte inceleyelim, nerede bütçe kaybettiğini netçe görelim.
Ücretsiz Ön Görüşme