JSON-LD Nedir?

Sayılarla ne demek?

JSON-LD, yapılandırılmış veriyi yazmanın bir biçimidir ve Schema.org işaretlemesinin en yaygın taşıyıcısıdır. Microdata ve RDFa'dan farkı, işaretlemenin sayfanın görünen HTML'sine karışmamasıdır. Bütün bilgiler tek bir script bloğunda, düzenli bir anahtar-değer yapısıyla yazılır. Bu yüzden tasarım değiştiğinde işaretleme bozulmaz ve geliştiriciler için bakımı çok daha kolaydır.

Temel yapısı birkaç anahtara dayanır. @context kullanılan sözlüğü (genellikle Schema.org) belirtir; @type varlığın türünü; @id varlığa benzersiz bir kimlik verir; @graph ise birden fazla varlığın aynı blokta birbirine bağlı olarak tanımlanmasını sağlar. Örneğin bir ürün sayfasında tek bir @graph içinde Organization, WebSite, BreadcrumbList ve Product tanımlanabilir; hepsi @id'ler aracılığıyla birbirine bağlanır.

Google, JSON-LD'yi yapılandırılmış veri için önerilen biçim olarak belirtir. Blok head ya da body içinde yer alabilir ve JavaScript ile dinamik olarak eklenebilir; Google bu durumda işlenmiş sayfadaki veriyi okur. Ancak JavaScript çalıştırmayan sistemler için kritik bilgilerin, örneğin ürün fiyatı ve kuruluş kimliğinin, sunucudan gelen ilk HTML'de yer alması daha güvenlidir.

JSON-LD temel anahtarları

@id'lerin tutarlı kullanımı, sitenin bütün sayfalarındaki varlıkları tek bir ağda birleştirir.

JSON-LD uygularken

1. Şablon bazında hazırla. Ürün, makale, kategori şablonları.
2. Veriyi sistemden otomatik doldur. Elle değer yazma.
3. @id'leri tutarlı kullan. Kuruluş ve web sitesi için sabit kimlikler.
4. Sözdizimini doğrula. Virgül, tırnak ve kaçış karakterleri.
5. İlk HTML'de sun. Kritik veriyi sunucu tarafında üret.

Uygulamada ne oluyor?

En sık durum, sözdizimi hataları. Ürün açıklamasındaki tırnak işareti kaçış karakteri olmadan bloğa ekleniyor; bütün JSON-LD geçersiz hale geliyor.

İkinci gözlem, aynı sayfada birbiriyle çelişen birden fazla blok. Tema ve eklenti ayrı ayrı Organization tanımlıyor; farklı adlar ve logolar görünüyor.

Üçüncüsü, değerlerin elle yazılması. Fiyat ve stok JSON-LD'ye sabit yazılmış; ürün güncellendiğinde işaretleme eski bilgiyi veriyor.

Dördüncüsü, @id'lerin her sayfada farklı üretilmesi. Kuruluş her sayfada yeni bir kimlikle tanımlanıyor; varlıklar birbirine bağlanmıyor.

Beşincisi, Türkçe karakterlerin bozulması. Karakter kodlaması yanlış ayarlanmış; ürün adları işaretlemede anlamsız karakterlerle görünüyor.

Altıncısı, JSON-LD'nin görünmeyen içerik için kullanılması. Sayfada olmayan yorumlar ya da SSS'ler bloğa ekleniyor; bu, yanıltıcı yapılandırılmış veri sayılıyor.

Yedincisi, etiket yöneticisiyle eklenen işaretlemenin geç yüklenmesi. Blok kullanıcı etkileşiminden sonra ekleniyor; bazı taramalarda hiç görülmüyor.

Sekizincisi, HTML varlıklarının yanlış kullanılması. Değerlerde & gibi kodlamalar bozuk görünüyor; ad ve açıklamalar hatalı okunuyor.

Dokuzuncusu, @graph yapısının bilinmemesi. Her varlık ayrı ve bağlantısız bloklarla tanımlanıyor; ilişkiler kurulmuyor.

Onuncusu, test sonrası kontrolün bırakılması. Yayın öncesi test başarılı; ama bir tema güncellemesi bloğu kaldırıyor ve bu haftalarca fark edilmiyor.

On birincisi, gereksiz büyüklükte bloklar. Ürün açıklamasının tamamı ve yüzlerce yorum JSON-LD'ye ekleniyor; sayfa ağırlığı artıyor.

On ikincisi, yapay zeka sistemleri için ilk HTML'nin önemi. JavaScript ile eklenen JSON-LD'yi bazı tarayıcılar okuyamıyor; ürün ve marka bilgisi bu sistemlere ulaşmıyor.

Neyi çözmez?

Kusursuz bir JSON-LD bloğu, sayfadaki içerik eksikliğini gidermez. İşaretleme ancak sayfada gerçekten bulunan bilgiyi tanımlayabilir.

Sıkça sorulan sorular

JSON-LD neden öneriliyor?

Görünen HTML'den bağımsız olduğu için eklemesi ve bakımı kolaydır; Google da bu biçimi önerir.

JSON-LD head içinde mi olmalı?

Hayır; head ya da body içinde olabilir.

JavaScript ile eklenen JSON-LD çalışır mı?

Google işlenmiş sayfadaki veriyi okuyabilir; ama kritik bilgilerin ilk HTML'de olması daha güvenlidir.

Bu kavramın bütün resim içindeki yerini SEO Danışmanlığı Rehberi içinde ayrıntılı anlattım.