Faceted navigation, kullanıcının ürünleri renk, beden, marka, fiyat ve malzeme gibi özelliklere göre aynı anda daraltmasını sağlayan filtreli gezinme yapısıdır. Teknik SEO'daki sorunu, her seçim kombinasyonunun yeni bir URL üretmesidir. Bu URL'ler tarama kapasitesini tüketir, kategori sayfasının kopyalarını dizine taşır ve yeni ürünlerin geç keşfedilmesine yol açar. Çözüm tek bir etiket değil, URL üretimini, tarama iznini ve dizin kararını ayrı ayrı yöneten katmanlı bir düzendir.
Bir mağazanın teknik SEO denetiminde en çok zamanı faceted navigation alır, çünkü sorun ön yüzde görünmez. Kategori sayfası düzgün görünür, filtreler kullanıcı için sorunsuz çalışır, ama sunucu kayıtları açıldığında Googlebot ziyaretlerinin büyük kısmının ürünlere değil filtre kombinasyonlarına gittiği ortaya çıkar. Bu yapı, e-ticaret SEO rehberinde anlattığım teknik katmanın en ağır parçası. Aşağıda sorunları belirtileriyle, ölçme yöntemiyle ve uyguladığım çözüm sırasıyla anlatıyorum.
Filtreli gezinme neden bu kadar çok URL üretir?
Filtreli gezinme çok sayıda URL üretir, çünkü her filtre değeri diğer filtrelerin her değeriyle birleşebilir ve her birleşim, seçim sırası ve sıralama seçeneğiyle birlikte ayrı bir adres oluşturur. Filtre sayısı arttıkça URL sayısı toplanarak değil çarpılarak büyür.
Varsayımsal bir hesap yapalım. Bir ayakkabı kategorisinde 12 renk, 9 beden, 15 marka ve 6 fiyat aralığı olsun. Her filtreden yalnızca bir değer seçildiğinde bile 12 × 9 × 15 × 6 = 9.720 kombinasyon çıkar. Tekli ve ikili seçimler, çoklu renk seçimi, filtrelerin farklı sırayla eklenmesi ve dört dizme seçeneği eklendiğinde tek bir kategori on binlerce adrese ulaşır. Yüz kategorili bir mağazada bu sayı ürün sayısını kat kat aşar.
Google'ın fasetli gezinme belgesi parametre tabanlı filtrelerin "sonsuz URL alanları" yaratabildiğini yazıyor. Tarayıcı bir URL'nin faydalı olup olmadığını taramadan bilemediği için bu adreslerin çoğunu ziyaret ediyor ve yeni, değerli sayfalara ayıracağı zaman azalıyor. Sorunun temeli de tam olarak burada.
Faceted navigation hangi teknik SEO sorunlarına yol açar?
Faceted navigation beş temel teknik SEO sorununa yol açar. Tarama kapasitesinin değersiz URL'lere harcanması, yeni ürün ve kategorilerin geç keşfedilmesi, kategori sayfasıyla yarışan kopya sayfalar, dizinin şişmesi ve boş sonuç veren sayfaların soft 404 üretmesi. Her biri farklı bir raporda, farklı bir belirtiyle görünür.
| Sorun | Nerede görünür | Kök neden |
|---|---|---|
| Tarama israfı | Tarama istatistikleri, sunucu kayıtları | Taranabilir linklerle sınırsız kombinasyon üretilmesi |
| Geç keşif | Yeni ürünlerin dizine girme süresi | Tarama kapasitesinin filtre adreslerine gitmesi |
| Kopya ve kanibalizasyon | Performans raporunda aynı sorguda birden çok URL | Filtre adreslerinin kategoriyle neredeyse aynı içeriği göstermesi |
| Dizin şişmesi | Sayfa dizine ekleme raporu | Filtre adreslerine dizin kuralı konmaması |
| Soft 404 | Sayfa dizine ekleme raporu | Boş sonucun 200 durum koduyla dönmesi |
Gelire en doğrudan dokunan sorun anahtar kelime kanibalizasyonu. "Kadın deri bot" aramasında bir hafta kategori sayfası, bir sonraki hafta renk filtresi sıralanıyorsa ikisi de ilk sayfaya yerleşemez. Tarama israfı ise en sinsi olanı, çünkü sıralama raporunda doğrudan görünmez. Ancak yeni sezon ürünleri haftalarca dizine girmediğinde fark edilir ve o noktada sezonun ilk haftaları çoktan kaçmıştır.
Tarama israfının ve dizin şişmesinin boyutu nasıl ölçülür?
Filtre kaynaklı tarama israfının boyutu, Googlebot'un tarama isteklerinin ne kadarının parametreli ya da filtreli URL'lere gittiğine ve dizindeki sayfa sayısının hedeflenen envanteri ne kadar aştığına bakılarak ölçülür. En güvenilir veri sunucu kayıtlarıdır. Search Console aynı tabloyu daha özet düzeyde gösterir.
Ölçümü üç kaynaktan yaparım. Sunucu kayıtlarında Googlebot isteklerini URL desenine göre gruplarım. Ürün, kategori, filtre, dizme, site içi arama ve diğer. Search Console'un tarama istatistikleri raporu isteklerin yanıt koduna ve dosya türüne göre dağılımını verir. Sunucu kaydına erişim yoksa ilk bakılacak yer burasıdır. Son olarak Screaming Frog gibi bir tarama aracıyla siteyi parametreleri izleyerek tarar, tek bir kategoriden kaç adres üretildiğini sayarım.
Google aramasında site. Operatörüyle yapılan sayımlara güvenmem. Çıkan rakam tahmindir ve günden güne değişir. Daha sağlam bir karşılaştırma, site haritasındaki URL sayısı ile sayfa dizine ekleme raporundaki dizine eklenmiş sayfa sayısı arasındaki farktır. Dizindeki sayı site haritasındakinin belirgin biçimde üstündeyse fazlalığın hangi URL deseninden geldiğine bakarım. Çoğu zaman cevap filtre ve dizme parametreleridir.
Online bilet platformu vakasında sorun filtre değil tarih parametresiydi, ama belirti aynıydı. Platformda indekslenebilir bir rota mimarisi, iç link düzeni ve tarama bütçesi yönetimi yoktu. Rota ve destinasyon kombinasyonları kalıcı sayfalara dönüştürülüp tarih parametreleri dinamik arayüzde tutulduktan sonra parametre kaynaklı tarama payı %41'den %9'a indi. Aynı oranı mağazanızda ölçmeden çözümün işe yarayıp yaramadığını bilemezsiniz.
Faceted navigation sorunları hangi sırayla çözülür?
Dört katmanlı çözümde önce URL üretimi disipline edilir, sonra hangi filtrelerin dizine açılacağı belirlenir, ardından geri kalanların taranması kapatılır ve en son iç linkler bu karara göre yeniden kurulur. Faceted navigation sorunlarında sırayı değiştirmek, özellikle taramayı dizin temizliğinden önce kapatmak, sorunu kalıcı hale getirebilir.
| Katman | Ne yapılır | Nasıl kontrol edilir |
|---|---|---|
| URL üretimi | Sabit filtre sırası, &. Ayırıcı, tekrar eden filtre yok, boş sonuçta 404 | Aynı seçimi farklı sırayla yapıp oluşan adresleri karşılaştırmak |
| Dizin kararı | Talebi olan filtreler statik URL ve kendini gösteren canonical ile açılır | Bu adreslerin sayfa dizine ekleme raporundaki durumu |
| Tarama izni | Kalan filtre, dizme ve fiyat parametreleri robots.txt ile kapatılır | Search Console'daki robots.txt raporu, tarama istatistikleri |
| İç link | Yalnızca dizine açık filtrelere taranabilir link verilir | Tarama aracında filtre adreslerine giden link sayısı |
URL üretimi katmanında Google'ın önerileri açık. Parametreler standart &. Ayırıcısıyla bağlanmalı. Virgül, noktalı virgül ya da köşeli parantez çoğu zaman ayırıcı olarak tanınmıyor. Yol tabanlı filtrelerde mantıksal sıra her zaman aynı kalmalı ve aynı filtre iki kez eklenememeli. Hangi filtrelerin dizine açılacağını filtre sayfaları index'lenmeli mi yazısında karar tablosuyla anlattım. O karar verilmeden tarama kuralı yazmak, değerli sayfaları da kapatma riskini taşır.
İç link katmanı en çok unutulan adım. Robots.txt ile kapattığınız filtrelere filtre panelinden yüzlerce normal bağlantı vermeye devam ederseniz Google bu adresleri bilir, dışarıdan link alanları içeriksiz halde dizine bile alabilir. Dizine kapalı seçenekleri panelde bağlantı yerine form ya da buton olarak sunar, taranabilir bağlantıyı yalnızca dizine açık filtrelere ayırırım. Kategori sayfasındaki "Popüler seçimler" bloğu da bu açık filtrelere giden kapı olur.
Robots.txt, canonical ve noindex arasında hangisi daha etkili?
Dizine girmesi gerekmeyen filtre URL'lerinde taramayı en etkili biçimde durduran araç robots.txt'dir. Canonical ve nofollow, Google'ın da belirttiği gibi uzun vadede daha zayıf kalır, noindex ise sayfayı dizinden çıkarır ama taramayı durdurmaz. Her araç farklı bir sorunu çözdüğü için doğru soru "hangisi" değil, "hangi sırayla" olmalıdır.
Canonical tarama sorununu çözmez. Google etiketi okumak için sayfayı yine tarar ve belgeye göre canonical'lanmış adreslerin tarama hacmi ancak zamanla azalır. Noindex de taranarak okunur. Robots.txt ise taramayı keser, ama engellenmiş bir adresteki noindex'i Google artık göremez. Uygulamada sıra şöyle işler. Dizine dolmuş filtrelere önce noindex, dizindeki sayı düştükten sonra robots.txt kuralı, kategoriye çok yakın filtrelerde ise ek sinyal olarak canonical. Canonical'ın sınırlarını canonical etiketinin e-ticarette kullanımı yazısında ayrıca ele aldım.
Nofollow'u bu iş için kullanmıyorum. Google'ın belgesine göre işe yaraması için o adrese giden her bağlantıda bulunması gerekiyor. Menü, filtre paneli, breadcrumb ve ürün kartlarındaki linklerin hepsini aynı kurala bağlamak zor, bir şablon değiştiğinde de kural kırılıyor. Parametre kurallarını tek yerden yönetmenin genel mantığı için parametre yönetimi terimine bakabilirsiniz.
Filtreler JavaScript ile çalışıyorsa sorun ortadan kalkar mı?
Filtrelerin JavaScript ile çalışması sorunu kendiliğinden ortadan kaldırmaz. JavaScript seçimi adres çubuğuna yazıyor ve filtre seçenekleri normal bağlantı olarak duruyorsa Google bu adresleri bulur ve tarar. Seçim yalnızca URL parçasıyla (#) tutuluyor ya da adrese hiç yansımıyorsa tarama sorunu çözülür, ama bu kez talebi olan filtreler de dizine giremez.
Google URL parçalarını dizine eklemede kullanmıyor. E-ticaret URL yapısı belgesine göre /urun/tisort#siyah ile /urun/tisort#beyaz aynı sayfa sayılıyor. Dizine girmeyecek filtreler için bu temiz bir çözüm. Tercih ettiğim karma kurguda talebi olan birkaç filtre normal bağlantı ve statik adresle, geri kalanlar ise URL parçasıyla ya da robots.txt ile kapatılmış parametrelerle çalışır.
Bir ayrıntı daha var. Google'ın tarayıcıları butonlara tıklamıyor. Ürün listesi "daha fazla yükle" butonuyla geliyorsa ve arkasında bir sayfa adresi yoksa, ilk yüklenen ürünler dışındakiler kategori üzerinden keşfedilemez. Ağır istemci tarafı filtre panelleri mobilde sayfa hızını da düşürür. Ölçümünü e-ticaret sitelerinde Core Web Vitals yazısında anlattım. Konunun genel çerçevesi için JavaScript SEO terimine de göz atabilirsiniz.
Boş filtre sonuçları neden soft 404 sorunu yaratır?
Boş filtre sonuçları soft 404 sorunu yaratır, çünkü sayfa 200 durum koduyla açılır ama hiç ürün göstermez. Google bunu içeriği olmayan bir hata sayfası olarak değerlendirir. Google'ın fasetli gezinme belgesi, sonuç vermeyen filtre kombinasyonları için 404 durum kodu döndürmeyi öneriyor.
Aynı belge iki ayrıntı ekliyor. Anlamsız ya da tekrar eden filtre kombinasyonları ve var olmayan sayfalama adresleri için de 404 dönülmeli. Boş sonuç genel bir "bulunamadı" sayfasına yönlendirilmemeli, 404 karşılaşılan adreste verilmeli. Kullanıcı tarafında ise boş sonuç sayfası tamamen boş kalmamalı. Seçimi bir adım geri alan bir bağlantı ve kategoriye dönüş önerisi göstermek, sunucu 404 dönse bile kullanıcıyı siteden kaçırmaz. Soft 404 uyarıları azalmıyorsa önce şablonun boş sonuçta hangi kodu döndürdüğünü kontrol edin.
Düzeltmenin sonucu ne zaman görülür?
Filtre düzeltmesinin ilk etkisi tarama verisinde birkaç hafta içinde, dizindeki sayfa sayısında ise genelde birkaç ay içinde görülür. Sıralama ve trafik tarafındaki etki, kategori sayfalarının sinyalleri toplamasına bağlı olarak daha geç gelir. Google'ın on binlerce eski adresi yeniden ziyaret edip durumlarını güncellemesi zaman alır.
Bu dönemde iki göstergeyi izlerim. Tarama istatistiklerinde ürün ve kategori adreslerine giden isteklerin payı artmalı, sayfa dizine ekleme raporunda filtre kaynaklı kopya sayısı düzenli düşmeli. Düşüş bir noktada duruyorsa genelde bir şablonun hâlâ eski biçimde link ürettiğini, çoğu zaman da mobil şablonun ayrı bir filtre paneli kullandığını bulurum. Canlıya çıkıştan sonraki ilk gün ise kısa bir kontrol yaparım. Birkaç filtre adresini URL denetimi aracında test eder, robots.txt kuralının dizine açık sayfaları yanlışlıkla kapatmadığını ve boş sonuçların 404 döndüğünü doğrularım. Takibi kategori ve şablon bazında nasıl yaptığımı e-ticaret SEO'da Search Console verilerini okumak yazısında gösterdim.
Teknik SEO danışmanlığı faceted navigation için ne zaman gerekir?
Teknik SEO danışmanlığı, faceted navigation sorununda dizindeki URL sayısı ürün ve kategori toplamını belirgin biçimde aştığında, yeni ürünler haftalarca dizine girmediğinde ya da bir altyapı taşıması öncesinde filtre davranışı yeniden tanımlanacaksa gerekir. Küçük kataloglu ve filtre sayısı az bir mağaza, buradaki adımları kendi ekibiyle uygulayabilir.
Bir teknik SEO uzmanından bekleyeceğiniz şey öneri listesi değil, şablon bazında karar belgesi ve canlıya çıkış sonrası doğrulamadır. İşin büyük kısmı yazılım ekibiyle birlikte yürür. Robots.txt kuralları, URL üretim mantığı ve filtre panelinin link davranışı aynı sürümde değişmezse yarım kalan düzeltme yeni sorunlar doğurur. Teknik denetimin kapsamını e-ticaret SEO denetimi nasıl yapılır yazısında, teknik SEO'nun genel çerçevesini teknik SEO nedir ve neden temeldir yazısında anlattım. Düzeltmeyi şablon kararlarından doğrulamaya kadar birlikte yürütmek isterseniz e-ticaret SEO danışmanlığı sayfasından başvurabilirsiniz.
Denedim, tutmadı
- Filtre linklerine nofollow eklemek. Bazı şablonlarda kural unutuldu, Google o yollardan adresleri bulmaya devam etti.
- Robots.txt kuralını dizin temizlenmeden koymak. Engellenen adresler içeriksiz halde dizinde kaldı ve uyarı listesi aylarca küçülmedi.
- Bütün filtre panelini URL parçasına taşımak. Tarama sorunu çözüldü ama talebi olan renk ve marka sayfaları da dizinden çıktı, o trafiği geri kazanmak için statik sayfaları yeniden açmak gerekti.
Sık sorulan sorular
Filtreli gezinme SEO için tamamen kapatılmalı mı?
Filtreli gezinme SEO için kapatılmamalıdır, çünkü kullanıcının ürün bulmasını kolaylaştırır ve dönüşüme doğrudan katkı verir. Kapatılması gereken şey filtrelerin kontrolsüz URL üretmesi ve bu adreslerin taranıp dizine girmesidir. Filtre deneyimi olduğu gibi kalabilir.
Search Console'daki URL Parametreleri aracı hâlâ kullanılabilir mi?
Search Console'daki URL Parametreleri aracı artık kullanılamıyor. Google bu aracı 2022'de kaldırdı. Parametreli adreslerin taranmasını bugün robots.txt kuralları, tutarlı canonical etiketleri ve filtrelerin hangi adresleri ürettiğini belirleyen şablon mantığıyla yönetmek gerekiyor.
Küçük mağazalarda faceted navigation sorun yaratır mı?
Küçük mağazalarda faceted navigation tarama kapasitesini nadiren zorlar, ama kopya sayfa ve kanibalizasyon sorunu sayfa sayısından bağımsız olarak ortaya çıkar. Birkaç yüz ürünlü bir mağazada da filtre adresleri kategori sayfasıyla yarışabilir. Tarama bütçesi kaygısı küçük olsa bile dizin kararı yine verilmelidir.
Mobil ve masaüstü filtre panelleri farklıysa ne olur?
Mobil ve masaüstü filtre panelleri farklıysa Google'ın gördüğü yapı mobil sürümdür, çünkü siteler ağırlıklı olarak mobil tarayıcıyla taranıyor. Masaüstünde düzelttiğiniz link davranışı mobilde eski haliyle kalıyorsa sorun sürer. Her iki panelin de aynı adresleri ve aynı kuralları kullandığını kontrol edin.
Filtre yapısı site hızını etkiler mi?
Filtre yapısı site hızını iki yoldan etkiler. Ağır filtre panelleri sayfanın yüklenmesini yavaşlatır, binlerce gereksiz tarama isteği de sunucuya yük bindirir. İkinci etki özellikle paylaşımlı sunucularda ve kampanya dönemlerinde belirginleşir. Filtre adreslerinin taranmasını kısmak bu yükü de azaltır.
Kaynaklar
Reklamların satış getirmiyor mu?
Reklam hesabını birlikte inceleyelim, nerede bütçe kaybettiğini netçe görelim.
Ücretsiz Ön Görüşme