GEO denetimi, yani yapay zeka görünürlük denetimi, bir sitenin ve markanın ChatGPT, Gemini, Perplexity, Copilot ile Google'ın AI Bakışı ve AI Modu yanıtlarında görünmesini engelleyen sorunları beş katmanda tarayan ve bulguları etkisine göre sıralayan kontroldür. Katmanlar teknik erişim, içerik, marka varlığı, anılma ve ölçümdür. İyi bir GEO denetimi eksik listesi değil, hangi işin önce yapılacağını söyleyen bir öncelik sırası çıkarır. Erişimi engelleyen tek bir ayar, aylarca üretilen içeriği görünmez kılabilir.
Bana gelen denetim raporlarının çoğu yüz maddelik bir tablo. Yarısı llms.txt, şema türleri ve "yapay zekaya uygun yazım" önerileri. Asıl sorunu, yani güvenlik duvarının OpenAI'ın arama botunu aylardır geri çevirdiğini kimse fark etmemiş. Denetimi bu yüzden engelleyiciden güçlendiriciye doğru sıralıyorum ve Google'ın gereksiz dediği taktikleri listeye hiç almıyorum. Yöntemin bütününü GEO ve yapay zeka SEO rehberinde anlattım. Aşağıda denetimin kendisini kontrol listesiyle birlikte veriyorum.
GEO denetimi nedir ve SEO denetiminden farkı ne?
GEO denetimi, klasik SEO denetiminin üzerine yapay zeka botlarının erişimini, markanın varlık olarak tanınmasını, bağımsız kaynaklardaki anılmaları ve yapay zeka yanıtlarındaki mevcut durumu ekleyen bir kontroldür. SEO denetimi sayfanın sıralanıp sıralanmadığına, GEO denetimi markanın yanıtlarda doğru bilgiyle anılıp anılmadığına bakar.
İkisi rakip değil. Google'ın belgesine göre AI Bakışı ve AI Modu'nda görünmek için ek bir koşul ya da özel bir optimizasyon gerekmiyor. Temel SEO uygulamaları geçerli. Yani dizin sorunu olan bir sitede GEO (generative engine optimization, yani yapay zeka arama optimizasyonu) denetimi yapmak, temeli çatlak bir binaya kat çıkmaya benzer. E-ticaret sitelerinde önce e-ticaret SEO denetimi sonuçlarına bakarım, GEO denetimini onun üzerine kurarım.
| Konu | SEO denetimi | GEO denetimi |
|---|---|---|
| Tarayıcılar | Googlebot ve Bingbot | Bunlara ek olarak OAI-SearchBot, Claude-SearchBot, PerplexityBot ve kullanıcı adına çalışan botlar |
| Başlangıç verisi | Sıralama, tıklama, dizin durumu | Soru seti üzerinden anılma, kaynak gösterilme ve doğru anlatılma |
| İçerik ölçütü | Arama niyetine uygunluk | Alt sorulara doğrudan ve alıntılanabilir cevap |
| Dış sinyal | Bağlantılar | Bağımsız sitelerdeki anılmalar, yorumlar, listeler |
| Resmi raporlar | Search Console Performans raporu | Üretken yapay zeka performans raporu, GA4 AI Assistant kanalı, Bing AI Performance |
| Çıktı | Teknik ve içerik düzeltme listesi | Öncelik sırası ve tarihli başlangıç ölçümü |
Aynı iş bazı tekliflerde yapay zeka SEO analizi adıyla geçiyor. Kapsamı tablonun sağ sütununu karşılıyorsa ad önemli değil. Yapay zekayı SEO işinde araç olarak kullanmak ise başka bir konu, onu yapay zeka ile SEO nasıl yapılır yazısında ayrıca anlattım.
GEO denetimine başlamadan önce neler hazırlanmalı?
Bir GEO denetimine başlamadan önce üç şey hazır olmalı. Müşterilerin gerçekten sorduğu 20 ile 40 soruluk bir soru seti, Search Console, GA4, Bing Webmaster Tools ve CDN paneline erişim ve denetimin üzerinden yürüyeceği en önemli on sayfanın listesi. Sitenin tamamını taramak ilk turda gerekmiyor.
Soru setine kategori, karşılaştırma, marka ve sorun soruları koyarım. Kaynağı Search Console'daki uzun sorgular, müşteri hizmetleri kayıtları ve satış ekibinin duyduğu sorulardır. On sayfa genelde ana sayfa, en çok satan iki üç kategori, en çok ziyaret alan ürün ya da hizmet sayfaları ve en güçlü rehber içeriğidir. Toplantıya pazarlama, içerik ve teknik taraftan birer kişi katılırsa bulgular sahipsiz kalmaz. Erişimler hazırsa on sayfalık bir denetimi bir ile iki iş gününde bitiriyorum. Sahada en uzun süren kısım çoğu zaman CDN ya da sunucu kayıtlarına erişim beklemek oluyor.
GEO kontrol listesinde hangi maddeler olmalı?
Bir GEO kontrol listesi beş katmanda yirmi civarında maddeden oluşur ve her madde ya engelleyici ya da güçlendirici olarak işaretlenir. Engelleyici maddeler düzelmeden güçlendirici maddelere yapılan yatırımın karşılığı alınamaz.
| Katman | Kontrol | Nasıl bakılır? | Tür |
|---|---|---|---|
| Teknik erişim | robots.txt bot kuralları | Arama botlarına ve eğitim botlarına verilen izinleri ayrı ayrı okuyun | Engelleyici |
| Teknik erişim | CDN ve güvenlik duvarı | Bot koruma ayarlarını ve sunucu kayıtlarında bu botlara dönen durum kodlarını inceleyin | Engelleyici |
| Teknik erişim | İlk HTML | JavaScript çalışmadan ürün adı, fiyat, açıklama ve SSS sayfada görünüyor mu | Engelleyici |
| Teknik erişim | Dizin ve snippet | Önemli sayfalar dizinde mi, nosnippet ya da max-snippet kısıtı var mı | Engelleyici |
| Teknik erişim | Search Console ayarı | Site üretken yapay zeka özelliklerinden hariç tutulmuş mu | Engelleyici |
| İçerik | Alt soru kapsamı | Soru setindeki her sorunun alt sorularına sitede cevap var mı | Güçlendirici |
| İçerik | Doğrudan cevap | Bölüm başlığındaki soruya ilk paragrafta cevap veriliyor mu | Güçlendirici |
| İçerik | Özgün bilgi | Rakiplerde olmayan veri, deneyim ya da karşılaştırma var mı | Güçlendirici |
| İçerik | Güncellik | Fiyat, model ve tarih içeren sayfalar güncel mi | Engelleyici |
| İçerik | Yapılandırılmış veri | İşaretleme sayfadaki görünür metinle aynı mı | Güçlendirici |
| Marka varlığı | Tek cümlelik tanım | Site, sosyal profiller, pazaryeri mağazaları ve İşletme Profili'nde aynı mı | Güçlendirici |
| Marka varlığı | Organization işaretlemesi | Ad, logo, iletişim ve sameAs alanı doğru mu | Güçlendirici |
| Marka varlığı | Merchant Center ve İşletme Profili | Bilgiler güncel ve siteyle tutarlı mı | Engelleyici |
| Marka varlığı | Marka soruları | Asistanların markanızı tanıtırken verdiği özet sizin tanımınızla örtüşüyor mu | Güçlendirici |
| Anılma | Kaynak haritası | Soru setinde gösterilen üçüncü taraf siteler hangileri, markanız orada geçiyor mu | Güçlendirici |
| Anılma | Yorumlar | Sitede, pazaryerlerinde ve Google'da yorum sayısı ve güncelliği yeterli mi | Güçlendirici |
| Anılma | Şikâyet ve forum | Cevapsız kalmış şikâyet başlıkları var mı | Güçlendirici |
| Anılma | Pazaryeri payı | Ürünleriniz kendi sitenizden mi, pazaryeri ilanlarından mı anlatılıyor | Güçlendirici |
| Ölçüm | Resmi raporlar | Üretken yapay zeka raporu, GA4 AI Assistant kanalı ve Bing AI Performance çalışıyor mu | Engelleyici |
| Ölçüm | Başlangıç kaydı | Soru seti sonuçları tarihli ve ham metniyle saklandı mı | Engelleyici |
Güncellik ve Merchant Center satırlarını engelleyici saymamın nedeni basit. Yanlış bilgi, hiç bilgi olmamasından daha pahalı. Yapay zeka kapanmış bir şubeyi ya da eski bir fiyatı kullanıcıya güvenle tekrarlar. Ölçüm satırları da engelleyicidir, çünkü ölçüm yoksa sonraki işlerin etkisi hiçbir zaman gösterilemez. Klasik SEO tarafı için aynı mantıkta hazırladığım SEO danışmanlığı için pratik kontrol listesi bu tabloyu tamamlar.
Teknik erişim katmanında yapay zeka botları nasıl test edilir?
Teknik erişim, yapay zeka botlarının sitenize ulaşıp ulaşamadığını ve ulaştığında içeriği okuyup okuyamadığını kontrol eden katmandır. Bu katmandaki tek bir engel diğer bütün maddeleri geçersiz kıldığı için denetim buradan başlar.
İlk iş robots.txt dosyasını bot bot okumak. Arama botu ile eğitim botunu ayırmak burada belirleyici, çünkü ikisini kapatmanın sonucu farklı.
- OAI-SearchBot, ChatGPT arama özelliklerinde sitelerin gösterilmesi için kullanılıyor. OpenAI'a göre bu botu kapatan site ChatGPT arama cevaplarında gösterilmiyor, robots.txt değişikliği yaklaşık 24 saatte yansıyor. GPTBot ise model eğitimi için. ChatGPT-User kullanıcı isteğiyle sayfa açıyor ve aramada görünmeyi belirlemiyor.
- Anthropic tarafında Claude-SearchBot arama sonuçları için tarama yapıyor, ClaudeBot eğitim verisi topluyor, Claude-User kullanıcı sorusu üzerine sayfaya gidiyor. Claude-SearchBot'u kapatmak Claude'un arama sonuçlarındaki görünürlüğü düşürebiliyor.
- Google'da AI Bakışı ve AI Modu için ayrı bir bot yok. Googlebot'un taradığı ve snippet ile gösterilmeye uygun sayfalar kaynak olabiliyor. Google-Extended ise Gemini modellerinin eğitimi ve Gemini uygulamalarında dayanak olarak kullanım için bir kontrol belirteci, Google Arama'ya dahil olmayı etkilemiyor.
- PerplexityBot Perplexity'nin arama botu. Copilot için Bingbot erişimi de listede olmalı.
Robots.txt temiz çıktıktan sonra asıl test başlıyor. Sunucu kayıtlarında bu botların isteklerine dönen durum kodlarına bakarım. robots.txt izin verdiği halde 403 dönüyorsa engel CDN ya da güvenlik duvarındadır. Bu yüzden log analizi GEO denetiminin en çok atlanan ama en çok sonuç veren adımı. Son olarak önemli sayfaları JavaScript kapalı açıp fiyatın, açıklamanın ve sık sorulan soruların ilk HTML'de olup olmadığını kontrol ederim. JavaScript SEO sorunu olan sitede yapay zeka botu boş bir kabuk görebilir. Her botun nasıl test edileceğini yapay zeka botları sitenizi görebiliyor mu yazısında ayrıntılı anlattım.
İçerik katmanında sayfaların sorulara cevap verip vermediği nasıl anlaşılır?
İçerik katmanında her önemli sayfanın, soru setindeki soruların alt sorularına doğrudan, özgün ve güncel bir cevap verip vermediği kontrol edilir. Google'ın yapay zeka yüzeyleri soruyu alt konulara bölerek aradığı için cevabı olmayan her alt soru, kaynağı başka bir siteye kaptırılan sorudur.
Yöntem basit. Soru setinden bir soru alıp alt sorularını yazarım. Fiyatı ne kadar, kime uygun, alternatifi ne, hangi durumda işe yaramaz. Sonra on sayfanın her birinde bu alt soruların cevabını ararım. Cevap varsa ilk paragrafta mı, bir tablonun içinde mi, yoksa beşinci paragrafa gömülü mü, onu not ederim. En sık bulduğum boşluk kategori sayfalarında seçim rehberinin olmaması ve hizmet sayfalarında fiyatı belirleyen değişkenlerin hiç yazılmaması.
Özgün bilgi maddesinde rakiplerin vermediği bir veri, sahadan gözlem ya da karşılaştırma ararım. Bilgi kazanımı (information gain) dediğimiz şey bu. Google'ın yapay zeka optimizasyonu belgesi de içeriği küçük parçalara bölmenin ya da yapay zekaya özel bir yazım biçiminin gerekmediğini, insanlar için yazılmış özgün ve ilk elden içeriğin öne çıktığını söylüyor. Bu yüzden denetimde "paragrafları kısaltın" gibi biçim önerisi yazmam. Eksik bilgiyi yazarım. Sayfaların nasıl yeniden kurulacağını alıntılanabilir içerik yazımı yazısında anlattım.
Marka varlığı katmanında neye bakılır?
Marka varlığı katmanında yapay zekanın markanızı tek ve tutarlı bir varlık olarak tanıyıp tanımadığı kontrol edilir. Marka tanımı, Organization işaretlemesi, sameAs bağlantıları, Merchant Center ve İşletme Profili bilgileri kanaldan kanala aynı olmalıdır.
Testin ilk adımı asistanlara markanızı sormak. "X markası nedir, ne satar, nerededir" sorusunu dört platformda sorar, verilen özeti sitenizdeki tek cümlelik tanımla karşılaştırırım. Ardından ana sayfadaki Organization şeması içinde ad, logo, iletişim bilgisi ve sameAs alanında sosyal profillerin ve pazaryeri mağazalarının doğru listelendiğine bakarım. Google'ın yapay zeka özellikleri belgesi de Merchant Center ve İşletme Profili bilgilerinin güncel tutulmasını öneriyor. Feed'deki fiyat ile sayfadaki fiyatın farklı olması bu katmanın en sık bulgusu. Markanın Bilgi Grafiği'ne nasıl tanıtılacağını marka varlık optimizasyonu yazısında ele aldım.
Anılma katmanında bağımsız kaynaklar nasıl denetlenir?
Anılma katmanında soru setindeki cevaplarda gösterilen üçüncü taraf sitelerin listesi çıkarılır ve markanızın bu sitelerde geçip geçmediği, nasıl anlatıldığı kontrol edilir. Kaynak haritası olmadan yapılan dijital PR, yapay zekanın hiç bakmadığı sitelere bütçe harcar.
Kaynak haritasını istem takibinin ham cevaplarından çıkarırım. Her cevapta gösterilen alan adlarını sayar, en sık geçen yirmisini listeler ve her birinde markanın durumunu işaretlerim. Geçmiyor, geçiyor ama eski bilgiyle, geçiyor ve doğru. Yorumlar, şikâyet siteleri ve forumlar da bu tabloya girer. Google'ın belgesi sahte anılma peşine düşmenin göründüğü kadar faydalı olmadığını açıkça yazıyor. Denetimde bu yüzden yalnızca gerçek anılma fırsatlarını listelerim. Forumların, şikâyet sitelerinin ve dijital PR'ın yanıtlara etkisini marka anılmalarının yapay zeka yanıtlarına etkisi yazısında, ürünlerin pazaryeri ilanından anlatılması sorununu pazaryerleri yapay zeka yanıtlarında neden öne geçiyor yazısında anlattım.
Ölçüm katmanı neden denetimin başında kurulmalı?
Ölçüm katmanı, denetimden önceki durumu tarihli olarak kaydeden ve sonraki her işin etkisini görünür kılan katmandır. Başlangıç ölçümü alınmadan yapılan düzeltmelerin işe yarayıp yaramadığı hiçbir zaman kanıtlanamaz. Listede en sonda dursa da ilk gün kurulur.
Kontrol ettiğim dört şey var. Search Console'daki üretken yapay zeka performans raporu görünüyor mu. Google'a göre yeterli gösterim almayan ya da bu özelliklerden hariç tutulan sitelerde rapor çıkmayabiliyor. GA4'te AI Assistant kanalı kullandığınız kanal grubunda var mı. Bing Webmaster Tools doğrulanmış mı ve AI Performance verisi akıyor mu. Soru setinin ilk turu ham metniyle birlikte kaydedildi mi. Anılma, kaynak gösterilme, doğru anlatılma ve ses payı oranlarının nasıl hesaplandığını yapay zeka görünürlüğünü ölçmek yazısında gösterdim.
Denetim bulguları nasıl önceliklendirilir?
Denetim bulguları önce erişimi engelleyen sorunlar, sonra yanlış ve tutarsız bilgi, ardından içerik boşlukları, en son da anılma ve itibar işleri olacak şekilde sıralanır. Maliyeti düşük ve etkisi hızlı görülen işler başa, uzun soluklu işler sona yerleşir.
| Öncelik | Sorun türü | Örnek | Zaman |
|---|---|---|---|
| 1. Hemen | Erişimi engelleyen sorunlar | Güvenlik duvarının OAI-SearchBot'u geri çevirmesi, fiyatın yalnızca JavaScript ile yüklenmesi | İlk hafta |
| 2. İlk ay | Yanlış ve tutarsız bilgi | Eski fiyat, kapanmış şube, feed ile sayfa arasındaki fark | İlk 30 gün |
| 3. İlk üç ay | İçerik boşlukları | Cevapsız alt sorular, seçim rehberi olmayan kategori sayfaları | 30 ile 90 gün |
| 4. Sürekli | Anılma ve itibar | Yorum toplama, dijital PR, şikâyet yönetimi | Her ay |
Listeye almadığım maddeler de bir karar. Google'ın yapay zeka optimizasyonu belgesine göre Google Arama llms.txt gibi yapay zekaya özel dosyaları kullanmıyor, yapay zeka için özel bir schema.org işaretlemesi yok ve olası her soru kalıbına ayrı sayfa üretmek ölçekli içerik kötüye kullanımı politikasına takılabiliyor. Bu taktiklere ayrılan bütçe genelde birinci ve ikinci satırdaki işlerden kesiliyor. Neden dışarıda kaldıklarını gerekçeleriyle Google'ın gereksiz saydığı GEO taktikleri yazısında anlattım.
GEO denetimi hizmeti neleri kapsamalı ve ne zaman danışmana bırakılmalı?
Bir GEO denetimi hizmeti en az beş katmanın kontrolünü, önceliklendirilmiş iş listesini, her işin sorumlusunu ve tarihli başlangıç ölçümünü teslim etmelidir. Sunucu kayıtlarına, CDN ayarlarına ve birden fazla pazaryerine dokunan sitelerde denetimi bu işi düzenli yapan birine bırakmak ekibin haftalarını kurtarır.
Teslim ettiğim rapor üç bölümden oluşuyor. Beş katmanın her biri için yeşil, sarı ya da kırmızı durum gösteren tek sayfalık bir özet. Sorumlusu ve hedef tarihiyle ilk beş iş. Ve istem takibi, Search Console ve GA4 verisinden oluşan başlangıç ölçümü. Üç ay sonra aynı listeyle ikinci kontrolü yaparım, kırmızı maddelerin durumu ve ölçümdeki değişim çalışmanın işe yarayıp yaramadığını gösterir. Bir ajansla çalışacaksanız teklifte bu üç bölümün yazılı olmasını isteyin. Neye dikkat edileceğini GEO ajansı seçerken sözleşme ve teslimat yazısında topladım. Denetimi GEO danışmanlığı kapsamında ilk adım olarak yapıyorum. Sitenizin mevcut durumunu görmek isterseniz ücretsiz görünürlük analizi için başvuru formunu doldurabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
GEO optimizasyonu nasıl yapılır?
Yapay zeka arama optimizasyonu, yani GEO optimizasyonu, denetimde bulunan sorunların öncelik sırasıyla düzeltilmesiyle yapılır. Önce yapay zeka botlarının erişimi açılır, ardından yanlış ve tutarsız bilgi düzeltilir, sonra içerik boşlukları doldurulur, en son bağımsız kaynaklardaki anılmalar için çalışılır. Denetimsiz başlanan optimizasyon çoğu zaman en görünür ama en az etkili işe, yani yeni içerik üretimine gider.
GEO denetimi ne sıklıkla yapılmalı?
Bütün katmanları kapsayan bir GEO denetimi yılda bir ya da iki kez yeterlidir, ölçüm katmanındaki maddeler ise her ay izlenmelidir. Site taşıma, yeni tasarım, altyapı ya da CDN değişikliğinden sonra teknik erişim katmanını beklemeden yeniden kontrol edin. Bot engelleri en çok bu dönemlerde ortaya çıkıyor.
GEO denetimi ne kadar sürer?
On önemli sayfa ve 20 ile 40 soruluk bir setle yapılan GEO denetimi, erişimler hazırsa bir ile iki iş gününde tamamlanır. Çok dilli, çok pazarlı ya da yüzlerce kategori sayfası olan sitelerde süre uzar. Asıl gecikme genellikle sunucu kayıtlarına ve CDN paneline erişim beklerken yaşanır.
llms.txt dosyası GEO kontrol listesinde olmalı mı?
llms.txt dosyası Google tarafındaki görünürlük için GEO kontrol listesinde yer almamalıdır, çünkü Google Arama bu tür yapay zekaya özel dosyaları kullanmadığını açıkça söylüyor. Dosyanın varlığı zarar vermez, ama denetimde öncelik listesine girmesi gereken bir iş değildir.
GEO denetimini kendim yapabilir miyim?
Kontrol listesindeki maddelerin çoğu teknik bilgi gerektirmez. Soru seti, içerik, marka varlığı ve anılma katmanlarını pazarlama ekibi yürütebilir. Güvenlik duvarı ayarları, sunucu kayıtları ve ilk HTML kontrolü için geliştiricinizin desteğine ihtiyaç duyarsınız.
Denetimlerde en sık hangi GEO sorunları çıkıyor?
Denetimlerde en sık çıkan sorunlar güvenlik ayarlarının yapay zeka botlarını fark edilmeden engellemesi, ürün sayfası ile feed arasındaki fiyat ve stok farkları ve marka tanımının kanaldan kanala değişmesidir. Üçü de görece ucuz düzeltilir ve ilk ayın öncelik listesine girer.
Kaynaklar
Reklamların satış getirmiyor mu?
Reklam hesabını birlikte inceleyelim, nerede bütçe kaybettiğini netçe görelim.
Ücretsiz Ön Görüşme